အသုဘ အခမ်းအနား
သတ္တဝါဟူသမျှ သေမျိုးဖြစ်တယ်။ သက်ရှိတိုင်းဟာ သေခြင်းတရားရဲ့ အရသာကို မြည်းကြရမှာက မုချပင်တည်း။ လူတစ်ဦးဟာ မိမိရဲ့ဘဝတစ်သက်တာ ကျင်လည်ပြီး ဘဝနေဝင်သွားတဲ့အခါ အဲဒီလူကို မိမိတို့ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာတရားနှင့် မိမိတို့လူမျိုးဓလေ့ထုံးတမ်းနဲ့အညီ ဂုဏ်သိက္ခရှိရှိ အသုဘအခမ်းအနားတွေကို ပြုလုပ်ပေးကြတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးရဲ့ အသုဘအခမ်းအနားဆင်နွှဲပုံ တစိပ်တဒေသကို တင်ပြသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။
ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးတွင် တစ်စုံတစ်ယောက်ဆုံးပါးသွားခဲ့ရင် ထုံးစံအတိုင်း အသုဘချကြတယ်။ ရိုဟင်ဂျာအများစုဟာ အစ္စလာမ်ဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည်တဲ့အတွက်ကြောင့် အသုဘ စီရင်တာ၊ မြေမြှပ်သင်္ဂြိုဟ်တာတွေဟာ အစ္စလာမ်သာသနာရဲ့ ဓလေ့ထုံးတမ်းနဲ့အညီ ပြုလုပ်လေ့ရှိကြတယ်။ ဒါ့အပြင် ရိုဟင်ဂျာ ရိုးရာအစဥ်အလာအရလည်း အချို့ကိစ္စတွေကို တမူထူးခြား လုပ်ဆောင်ကြတာလည်း ရှိတယ်။ အစ္စလာမ်တရားတော်ရဲ့ မျဥ်းတံနဲ့ဆိုရင် ဘေဒါအတ် မြောက်တယ်ပေါ့။ သို့ပေမဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေက မိရိုးဖလားဓလေ့အနေနဲ့ လုပ်ရိုးလုပ်မြဲဖြစ်ကြတာပဲ။ ဒီမှာ ရိုဟင်ဂျာတွေရဲ့ ထုံးရိုးထုံးဟောင်းတွေကို ဦးစားပေး ဆွေးနွေးသွားမှာ ဖြစ်တယ်။
လူတစ်ဦးတစ်ယောက် ဆုံးပါးခဲ့ရင် အချိန်ကြာမဆွဲဘဲ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ဒါဖနာခြင်းဟာ စွန္နတ်တော်တစ်ရပ် ဖြစ်တယ်။ အများအားဖြင့် ၁၂ နာရီအတွင်းမှာ ဒါဖနာပေးကြတယ်။ သေသူကို ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟတွေက နောက်ဆုံးနှုတ်ခွန်းဆက်သဖို့အတွက် ဒီလောက်ပဲ အချိန်ရကြတယ်။ သေသူ မိုက်ယာသ်ကို ဂူစလ်ရေချိုးပေးပြီး ပိတ်စဖြူပတ်၊ ရေမွှေးဖြန်းပေးကာ အိမ်ရှေ့ခန်းတွင် သပ်သပ်ရပ်ရပ်ခင်းကျင်းထားလေ့ရှိတယ်။ အခန်းအနံ့အပြားတွင် လောင်ဘတ္တီ ခေါ် အမွှေးတိုင်တွေ ထွန်းပေးတယ်။ မိုက်ယာသ်အနီးတွင် ကုရ်အာန်ကျမ်းစာများ ရွတ်ဖတ်တယ်။ ဇီကီရ်တွေလုပ်ကြတယ်။ မိုက်ယာသ်အိမ်မှာ သို့တည်းမဟုတ် ဗလီမှာ သာအ်လိမ်းသစ်ဗီ (၇၀၀၀) စိပ်ကြတယ်။
မိုက်ယသ် ဖြစ်တဲ့နေရာတွင် တစ်ချို့ အပင်က အရေးပါလာတယ်။ ဝါး၊ ငှက်ပျော်ပင်နှင့် ဆီးပင်ပေါ့။ ငှက်ပျော်ပင် ကိုယ်တည်နဲ့ ရေချိုးစင် ပြုလုပ်ကြတယ်။ ဆီးပင်ရွက်ကို မိုက်ယသ် မျက်စိတွေမှာ အပေါ် က ဖုံးပေးလေ့ရှိတယ်။ ဝါးနဲ့ ကြမ်းတွေ ယက်လုပ်ကြတယ်။ ဒီကိစ္စတွေကို ရွာသားတွေက ဝိုင်းဝန်းလုပ်ပေးတာဖြစ်တယ်။ ငွေကြေးချမ်းသာတဲ့ မိသားစုဆိုရင် ဝါးအစား သစ်သားနဲ့ ခေါင်းကို သုံးကြတယ်။
အိမ်သို့ ရောက်လာကြတဲ့လူတွေ ခေတ္တ နားနိုင်အောင် အိမ်ရှေ့တလင်းတွင် နေရာထိုင်းခင်းတွေ စီစဥ်ပေးတယ်။ လူတွေက မိုက်ယသ်ရဲ့ ဘဝတစ်လျှောက်ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကောင်းမှုတွေအကြောင်း သတိတရ ပြောဆိုလေ့ရှိတယ်။ သွားလေသူရဲ့ မကောင်းရာ မပြောသင့်ဘူးလို့ ခံယူတယ်။
မိုက်ယာသ်ရဲ့အိမ်တွင် ဝမ်းနည်းမှုကို ဖော်ပြတဲ့အနေနဲ့ မီးဖိုချောင်မှာ မီးမထွန်းရဘူး။ အိမ်းနီးနားချင်းတွေက မိသားစုတွေအတွက် သုံးရက်တိုင်တိုင် ထမင်းဟင်းတွေပို့ပေးကြတယ်။
မိုက်ယာသ်ကို ဂျနဇာဟ် ဖတ်မယ့် အချိန်တစ်ချိန်ကို ရပ်လူကြီးတွေက တညီတညွတ် သတ်မှတ်ကာ ကြေညာပေးတယ်။ ထို ဂျနဇာဟ် အချိန်အမီ လူတွေ တအုတ်အုတ် ရောက်လာကြတယ်။ မိုက်ယာသ်ကို သတ်မှတ်ထားတဲ့အချိန်တွင် အိမ်ကနေ ဂျနဇာဟ် ဖတ်မယ့်နေရာသို့ ဟင်းရာခေါ် ထမ်းစင်ပေါ်ထင်လျက် သယ်ဆောင်သွားတယ်။ ထမ်းစင်ပေါ်တွင် ပိတ်စတစ်ခု လွှမ်းခြုံပေးလေ့ရှိတယ်။ အမျိုးသမီးဆိုရင် မဖြစ်မနေ လွှမ်းပေးရတယ်။ အမျိုးသားဆိုရင် မလွှမ်းရင်လဲ ရတယ်။ အိမ်က ထွက်တဲ့အချိန်တွင် လေးဖက်ချိုးရတယ်။ ထမ်းစင်ကို သယ်ထားတဲ့လူတွေက ခြေလှမ်း ဆယ်လှမ်းတိုင်းမှာ နေရာအလှည့်အပြောင်း လုပ်ပေးရတယ်။ အဲလို ခြေလှမ်း ၄၀ တိုင်အောင် လုပ်ပေးရတယ်။ အဲဒါကို မဏ်ဇီလ် လို့ခေါ်ကြတယ်။
ဂျနဇာဟ် ဖတ်မယ့်ကွင်းပြင်တွင် လူတွေ စုဝေးရောက်လာကြတယ်။ မိုက်ယာသ်ကို နောက်ဆုံးကြည့်ချင်တဲ့ သူတွေဆိုရင် ဂျနဇဟ်ကွင်းပြင်မှာပဲ ကြည့်ရှုခွင့်ရတယ်။ သေသူဟာ အမျိုးသမီးဆိုလျှင် ဂျနဇဟ် ကွင်းပြင်မှာ ကြည့်ခွင်မရှိပါဘူး။ ဂျနဇာ ကွင်းပြင်မှာ သေသူဟာ ဘယ်သူဘယ်ဝါဆိုတာ ရှေ့ဆုံးက တစ်ဦးဦးက ရှင်းပြပေးတယ်။ သေသူကြောင့် ကိုယ်စိတ်သောက ရောက်ခဲ့တာ ရှိခဲ့ရင် မားဖ်လုပ်ပေးရန်လည်း တက်ရောက်လာကြသူတွေကို မေတ္တာရပ်ခံတယ်။ အပေးအယူတွေ ရှိရင် ဘယ်သူဘယ်ဝါနဲ့ တွေ့ဆုံနိုင်ကြောင်းကိုလည်း တာဝန်ခံပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးကို သတ်မှတ်ပေးတယ်။ ကွယ်လွန်သူဟာ အမျိုးသမီးဆိုရင် သူ့ယောက်ျားကို ခေါ်ယူကာ ဝစီကံ၊ ကာယကံ၊ မနောကံမှ ပြစ်မှားခဲ့တာရှိခဲ့ရင် စိတ်နာခဲ့တာရှိခဲ့ရင်၊ အိမ်ရှင်မတာဝန် မကျေခဲ့တာရှိခဲ့ရင် မားဖ်လုပ်ပေးရန် တောင်းဆိုတယ်။ လူအုပ်ကြီး ရှေ့မှောက်တွင် မားဖ်လုပ်ပေးကြောင်း ယောက်ျားဖြစ်သူက စိတ်ကြည်ဖြူစွာဝန်ခံတယ်။ ဒါတွေပြီးသွားရင် ဂျနဇာဟ်ကို ရွာရှိ ဗလီရှေ့ဆောင် သို့မဟုတ် အရင်းနှီးဆုံး ဆွေမျိုးရင်းချာတစ်ဦးဦးက ဦးဆောင် ဖတ်ပေးတယ်။
ဂျာနဇာဟ် ပြီးတာနဲ့ သင်္ချိုင်းကုန်းကို ယူဆောင်သွားတယ်။ သင်္ချိုင်းကုန်းမှာ ကဗရ်ကို ရွာသားထဲက မိမိတို့စေတနာနဲ့ ဝိုင်းဝန်တူးပေးကာ ကုသိုလ်ယူကြတယ်။ ပိုက်ဆံ တစ်ပြားမှမယူကြဘူး။ ကဗရ်တူးတဲ့နည်းလည်း နှစ်မျိုးရှိတယ်။ တစ်မျိုးက ရိုးရိုး လေးထောင့်တူးတယ်။ နောက်တစ်မျိုးက လေးထောင့်တူးပြီး တွင်းထဲကနေ တစ်ခါ မိုက်ယသ် အရွယ်အစားလောက် ဘေးဖက်တူးတယ်။ အဲဒီပုံစံကို ဘီရ်ဟောလ်လို့ခေါ်တယ်။ ထို တူးထားတဲ့ ကဗရ်မှာ မိုက်ယာသ်ကို ချရန် ကွယ်လွန်သူရဲ့ အရင်းနှီးဆုံး လူ သုံးယောက် ဆင်းရတယ်။ အမျိုးသမီးဖြစ်ရင် သွေးသားအရင်းချာ မဟ်ရာမ်တွေ ဆင်းရတယ်။ မိုက်ယာသ်ချရာမှာလည်း ခေါင်းကို မြောက်ဖက်ပေးထားရတယ်။ အနောက်ဖက်(ကိဗ္ဗလာ) မျက်နှာလှည့်ပေးရတယ်။ ပြီးတော့ တာဘုသ် ခေါ် ခေါင်းတလား အုပ်ပေးတယ်။ ပြီးရင် ရောက်လာတဲ့လူတွေက တစ်ယောက်တစ်ဆုပ်စီ ဦးစွာ မြေချတယ်။ နောက်ဆုံး စုပေါင်း ဒိုအာ အမျှဝေကာ ဒါဖနာဟ် ကိစ္စပြီးမြောက်စေတယ်။ ဒီလိုနဲ့ အသုဘကိစ္စ ပြီးသွားတယ်။ ကဗရ်အမှတ်အသားအဖြစ် ကျောက်တိုင်တစ်တစ်ခုမှာ ဘယ်သူဘယ်ဝါဖြစ်ကြောင်း ရေးထွင်းပေးတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကွယ်လွန်သူအတွက် မေတ္တာပို့တဲ့ ကိစ္စတွေ မဆုံးသေးဘူး။ ဒီနေရာမှာ ဖားတီယာဆိုတဲ့ စတုဒီသာ အလှူပွဲက အဓိက ပါဝင်လာတယ်။ လူသေပြီး ၄ ရက်မြောက်နေ့တွင် မိသားစုဝင်တွေက ဖားတီယာ စလုပ်ကြတယ်။ စန္ဒီထမင်းနပ်ထိုးပြီး လှူဒါန်းကြတယ်။ လူသေဆုံးပြီး ရက်လေးဆယ် တိုင်အောင် အလှူဒါနတွေ ရက်ဆက် ပြုလုပ်ကြတယ်။ ဆင်းရဲသားတွေကို ထမင်းကျွေးခြင်း၊ သုံးဆောင်စရာတွေ၊ အဝတ်အထည်တွေ လှူဒါန်းကာ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုကြတယ်။ ရက် ၄၀ မြောက်နေ့တွင် ပြန်တစ်ခါ ဖားတီယာ လုပ်ကြတယ်။ ဒီတစ်ခါတော့ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ကြတယ်။ ဖာတီးယာမှာ ဆွေမျိုးတွေ၊ ရွာသူရွာသားတွေလည်း တက်နိုင်သလောက် ထည့်ဝင်ကြတယ်။ ဆန်၊ ဆီ၊ ငရုတ်၊ သကြား၊ အုန်းသီး စသည်ဖြင့်ပေါ့။ ငွေကြေးအဆင်ပြေတဲ့ မိသားစုဆိုရင် ဆင်းရဲသားတွေကို နွားတွေ၊ ဆိတ်တွေ ချက် လူရီဖီရားမုန့်တွေ ကျွေးလှူဒါန်းကာ ကုသိုလ်ယူကြတယ်။ အိမ်တိုင်ရောက် ထမင်းထုပ်တွေ ပို့ကြတယ်။ ၆ လမြောက်နေ့တွင် ပြန်တစ်ခါ ဖာတီယာအလှူပွဲလုပ်ကြတယ်။ လူရိစ္စာန် လို့ခေါ်တဲ့ ရိုဟင်ဂျာ ၈ လမြောက်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သူအတွက် လူရီဖီးရာမုန့် နဲ့ အသားဟင်း သို့မဟုတ် ဟာလဝါ ထိုးမုန့်တွေကို ဆင်းရဲသားတွေအား ကျွေးမွေးလှူဒါန်းလေ့ရှိတယ်။ တစ်နှစ်ပြည့်နေ့မှာ တစ်ခါ ဖာတီယာ လုပ်ကြပြန်တယ်။ ကွယ်လွန်သူအားရည်စူး၍ အခါအားလျော်စွာ ကုရ်အာန် ခသမ်ပွဲလည်း ပြုလုပ်ကာ ဟာဖဇ်လောင်းတွေကို ထမင်းကျွေးကြတယ်။
နောက်ဓလေ့တစ်ခုက ကွယ်လွန်သူဟာ အမျိုးသားဆိုရင် သူ့အမျိုးသမီးက ရက်လေးဆယ်လောက် အပြင်မထွက်ရဘူး။ သူ့အမျိုးသမီးဟာ အိတ်ဒေါတ် စောင့်ရတယ်။ ဆိုလိုခြင်းမှာ ၄ လနဲ့ ၁၀ ရက်အတွင်း နောက်အိမ်ထောင်မပြုရဘူး။ အမျိုးသမီး ကိုယ်ဝန်ဆောင် အနေအထားမှာဆိုရင် သားဖွားမြင်သည့်အထိ နောက်အိမ်ထောင်မပြုရဘူး။
ဒီလိုနဲ့ ဖာတီယားတိုင်းမှာ ရွာသူရွာသားတွေက စုပေါင်းထည့်ဝင်ကြတယ်။ ဖားတီယား အလှူပွဲတွေက အစ္စလာမ်တရားတော်ရဲ့ ဘောင်မဝင်ပေဘူး။ သို့ပေမယ့် ရိုဟင်ဂျာ ဘိုးဘွားစဥ်လာအရ ကွယ်လွန်သူအတွက်ရည်စူးလို့ ကုသိုလ်ဖြစ် ပြုလုပ်ကြတဲ့ အလှူပွဲဖြစ်ပါတယ်။
လူထုဝဏ္ဏ
(၁၀-၉-၂၀၂၃)
No comments:
Post a Comment