ရှေးစကား ရွှေအလား ၁၀

 

ရှေးစကား ရွှေအလား ၁၀

Zeen Huñyai Chandra Raja,

Heen Guñyai Chandra putra (patra),

Heen bidya súnya purahitta.

ဟွန်ယစန္ဒြာမင်း ကဲ့သို့ပင်

ဂုဏ်ယစန္ဒြာ မင်းသားလည်း အလားတူပင်

ပညာမဲ့ ပုရဟိတ် ကလည်း သည်အတိုင်းပါပဲ။

အထက်ပါစာသားသည် စကားပုံအဖြစ်သုံးလေ့သုံးထားရှိတဲ့ လင်္ကာတစ်ပိုဒ်ဖြစ်တယ်။ ရှေးခေတ် ဖူတီးလင်္ကာရှည်ကနေ ကောက်နုတ်လို့ စကားပုံအဖြစ် ခိုင်းနှိုင်းသုံးနေခြင်း ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒီစကားပုံရဲ့ ဆိုလိုရင်းက မြန်မာစကားပုံ "ဒီပုတ်က ဒီပဲ" ဆိုတဲ့ သဘောအတိုင်းနဲ့ သုံးကြတာဖြစ်တယ်။ ရှေး စန္ဒြာမင်းဆက်ခေတ်က မင်းတစ်ပါးနှင့် ခိုင်းနှိုင်း၍ ပြောဆိုထားတာ တွေ့ရတယ်။ 

ရှေးခေတ် ဟွန်းယစန္ဒြာမင်းနှင့် ပတ်သက်လို့ ဖူးတီလင်္ကာရှည်တစ်ပုဒ်ရှိခဲ့တယ်။ နန်းမူနန်းရာနဲ့ တိုင်းရေးပြည်ရေးကို သရုပ်ဖော်ထားတဲ့ ဇာတ်လမ်းပေါ့။ ဖူတီးလင်္ကာအရ ဟွန်စန္ဒြာမင်းက  ရိုင်းစိုင်းယုတ်မာတဲ့ မင်းတစ်ပါးတဲ့။ သူ့ရဲ့ သားတော်မင်းသား ဂုဏ်ယစန္ဒြာမင်းသားလည်း အတူတူပါပဲ။ ရိုင်းစိုင်းကြမ်းကြုတ်တဲ့ မင်းသားတစ်ပါး ဖြစ်တယ်။ တစ်ခါ ကောင်းမကောင်းရာမရာကို တိုင်ပင်ရန်  မင်းကြီးထံ ခစားတဲ့ ပညာမဲ့ ပုရဟိတ်ကလည်း အမှားအမှန် မခွဲခြားဘဲ မင်းကြီးအလိုလိုက် စိတ်ထင်ရာ လျှောက်တင်တတ်သူဖြစ်တယ်လို့ ဆိုလိုတယ်။ ပညာမဲ့အရိုင်အမိုက်တွေ တစ်နေရာစုလို့ တိုင်းပြည်ကို ပက်ပက်စက်စက် ဖျက်ဆီးခဲ့သတဲ့။ 

ရှေးခေတ် အာရကန်ရာဇဝင်နှင့် ဆက်စပ်နေတဲ့ ဤဆိုရိုးမှ မင်းအကြောင်းကို ရခိုင်ရာဇဝင်တွေမှာ မတွေ့ရချေ။ မည်သည့် ခုနှစ်က မင်းပြုအုပ်ချုပ်ခဲ့တာကို အတိအကျ ဖော်ပြရန် ခဲယဥ်းလှတယ်။ 

- ရိုဟင်းကိန်း

မြန်မာ့တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ဘရားသား ဇိုက်ဒ်

မွတ်စ်လင်မ်အများစု မသိတဲ့ တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်ဘရားသား ဇိုက်ဒ်

မွတ်စ်လင်မ်တို့သည် ခေတ်အဆက်ဆက် တော်လှန်ရေး၏ ကျရာနေရာတွင် ပါဝင်မှုများအား ယခုကဲ့သို့ ရုပ်ပုံလွှာများ၊ သမိုင်းအဖြစ်အပျက်များက သက်သေ ပြနေသည်။

သို့သော်လည်း မွတ်စ်လင်မ်များအား နိုင်ငံရေးအင်အားစုအဖြစ်မှ လျှော့ချရန် ကြိုးပမ်းမှုများအား စစ်တပ်အပြင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုအချို့နှင့် မီဒီယာအချို့မှပါ ကြိုးပမ်းနေသည်။

အင်န်သီဖဒါအနေဖြင့် ထိုအဖြစ်အပျက်များအား အစဉ်ဆန့်ကျင်သည်။ သမိုင်းအား ဖော်ပြခြင်းဖြင့် မွတ်စ်လင်မ်တို့အနေဖြင့် မိမိတို့၏ သမိုင်းအား သိမည်။ တော်လှန်ရေးအတွင်းမှ မွတ်စ်လင်မ်တို့၏ အခန်းကဏ္ဍအား ထင်သာမြင်သာရှိစေမည်ဟုလည်း ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ယူဆသည်။

ထို့ကြောင့် ယနေ့တွင် တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်တဦးဖြစ်သည့် ဘရားသားဇိုက်ဒ်၏ ဖြတ်သန်းမှုအား ဖော်ပြလိုက်သည်။

▪️အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျဉ်းချုပ်

၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ ကျုံဖဲရွာ၌ အဘ ဦးအဗ်ဒွလ္လာဟ်နှင့် အမိ ဒေါ်ခင်စီတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အသက် (၄-၅) နှစ်အရွယ်တွင် မိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန်မြို့ (ကန်တော်ကလေး/မင်္ဂလာတောင်ညွန့်) သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဘားမားမွတ်စလင်ကျောင်းနှင့် ရန်ဒေးရီးယားကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကာ တက္ကသိုလ်၌ ဥပဒေဘာသာရပ်ကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။

အလုပ်အကိုင်များ -

ကျောင်းဆရာ၊ ပါကစ္စတန်သံအမတ်၏ PA၊ မြန်မာ့တပ်မတော် (လေ) နှင့် မြန်မာ့လေကြောင်း (UBA) တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှုများ -

(၁) နိုင်ငံရေးစတင်ဝင်ရောက်ခြင်း အသက် ၁၇ နှစ်တွင် စပ်ရွှေသိုက်နှင့် မဟာဒေဝီတို့၏ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစု ဘာသာပေါင်းစုံအဖွဲ့တွင် အသက်အငယ်ဆုံး ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖြစ် စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။

(၂) ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မွတ်စလင်မ်ကျောင်းသူကျောင်းသား လူငယ်များအသင်းတွင် အမှုဆောင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

(၃) မြေအောက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ပထမအကြိမ် ထောင်ဒဏ် - ပြည်ချစ်အဖွဲ့နှင့် ချိတ်ဆက်၍ မြေအောက်လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် လက်နက်များနှင့်အတူ ပထမအကြိမ် ဖမ်းဆီးထောင်ချခံခဲ့ရသည်။

(၄) ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ဆလိုင်းတင်မောင်ဦးနှင့် လှုပ်ရှားခြင်း – ၁၉၇၃ ခုနှစ် ထောင်မှလွတ်မြောက်လာပြီးနောက် ထောင်တွင်းတွေ့ဆုံခဲ့သည့် သူငယ်ချင်း ဆလိုင်းတင်မောင်ဦးနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဦးသန့်အရေးအခင်းအပြီး ဦးနေဝင်းအစိုးရ၏ လိုက်လံဖမ်းဆီးခြင်းခံရသည့် ဆလိုင်းတင်မောင်ဦးအား ထိုင်းနယ်စပ်သို့ ဘေးကင်းစွာ ခေါ်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။

(၅) ဒုတိယအကြိမ် ထောင်ဒဏ်နှင့် တော်လှန်ရေး ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံဖမ်းဆီးခံရကာ တစ်သက်တစ်ကျွန်း အမိန့်ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် ထောင်က လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် KNU နှင့် ပူးပေါင်းကာ တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းများကို ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။

(၆) KLMF တည်ထောင်ခြင်း – ၁၉၈၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကော်သူလေးမွတ်စလင် လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး (KLMF) ကို ဦးဆောင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။

ကော်သူးလေမွတ်စလင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး (KMLF) တည်ထောင်သူ တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ဘရားသားဇိုက်ဒ် အဗ္ဗဒုလ္လာဟ် (ခ) ဦးမောင်မောင်လွင် (ခ) အာဇမ်သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၃၁ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ယနေ့ (၂၁) နှစ်ပြည့်ပြီဖြစ်သည်။

ချစ်ခင်စွာဖြင့်

အင်န်သီဖဒါ

ပုံအညွှန်း - နိုင်ငံတကာဟဂ်ျဆွေးနွေးပွဲ၊ ဘန်ကောက် ၁၉၈၃

(ကူးယူဖော်ပြသည်)

ကွန်ဂိုအာဇာနည် လူမမ်ဘာ

သွား ၁ချောင်းပဲ ကျန်တဲ့အထိ ဖျောက်ဖျက်ခံခဲ့ရတဲ့ ကွန်ဂိုအာဇာနည်

လူမမ်ဘာ ကို ၁၉၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့မှာ လယ်သမားမိသားစုကနေ မွေးဖွားခဲ့ပါတယ်။ ကက်သလစ် မိသားစုက ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်ပြီး ခရစ်ယာန်ကျောင်းတွေမှာ ပညာသင်ကြားခဲ့ပါတယ်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်ပြီး ဆရာတွေရဲ့ အမှားတွေကိုပါ ထောက်ပြတတ်လို့ စိတ်ကြီးဝင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။

သူဟာ ဘာသာစကား ၅ မျိုး (Tetela, Lingala, French, Swahili, Tshiluba) ကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်ပါတယ်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ အာဖရိကတခွင် လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွေ အားကောင်းလာချိန် လူမမ်ဘာ လည်း နိုင်ငံရေးကို စတင် စိတ်ဝင်စားလာပါတယ်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှာ စာတိုက်ကနေ ဒေါ်လာ ၂,၅၀၀ အလွဲသုံးစားလုပ်တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်နဲ့ ထောင်ဒဏ် တစ်နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ (ဒီငွေတွေကို နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတွေမှာ သုံးစွဲခဲ့တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်)။

ထောင်ကလွတ်လာပြီးနောက် Mouvement National Congolais (MNC) ဆိုတဲ့ လက်ဝဲယိမ်း နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုကို ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ ဆွဲဆောင်မှုရှိတဲ့ စကားပြောစွမ်းရည်ကြောင့် လူထုထောက်ခံမှု အများအပြား ရရှိခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီညီလာခံကနေ ကွန်ဂိုနိုင်ငံကို ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ လွတ်လပ်ရေးပေးဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာ နိုင်ငံရေးအကြပ်အတည်းတွေကြားကနေ နောက်ဆုံးမှာ လူမမ်ဘာ က ဝန်ကြီးချုပ်၊ တခြားပါတီခေါင်းဆောင် Kasa-Vubu က သမ္မတအဖြစ်နဲ့ အစိုးရ ဖွဲ့နိုင်ခဲ့ပါတယ်။

လွတ်လပ်ရေး အခမ်းအနားမှာ ဘယ်လ်ဂျီယံဘုရင် Baudouin က ကွန်ဂိုပြည်သူ ၁၀ သန်းလောက်ကို ရက်ရက်စက်စက် သေစေခဲ့တဲ့ ဘုရင်ဟောင်း Léopold II ကို ချီးကျူးဂုဏ်ပြုတဲ့ မိန့်ခွန်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒါကို မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်သွားတဲ့ လူမမ်ဘာ က ချက်ချင်းပဲ တုံ့ပြန်မိန့်ခွန်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

သူ့ရဲ့ ပြိုင်ဘက် ခေါင်းဆောင် Moïse Tshombe က နိုင်ငံတောင်ပိုင်း Katanga ပြည်နယ်ကို ခွဲထွက်ကြောင်း ကြေညာလိုက်ပါတယ်။

အနောက်နိုင်ငံတွေနဲ့ ကုလသမဂ္ဂဆီက အကူအညီတောင်းပေမဲ့ မရတဲ့အတွက် ဆိုဗီယက်ယူနီယံဆီ အကူအညီတောင်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ အနောက်နိုင်ငံတွေအတွက် သူ့ကို ဖယ်ရှားဖို့ အကြောင်းပြချက် ကောင်းကောင်း ဖြစ်သွားပါတယ်။

ဒီအကြပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းပုံနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သမ္မတနဲ့ သဘောထားကွဲလွဲရာကနေ နှစ်ယောက်သား အပြန်အလှန် ရာထူးကနေ ထုတ်ပယ်ကြပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဗိုလ်မှူးကြီး Mobutu က စစ်တပ်နဲ့ အာဏာသိမ်းလိုက်ပြီး လူမမ်ဘာ ကို ဖမ်းဆီးလိုက်ပါတယ်။

၁၉၆၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့မှာ သူ့ကို စစ်တပ်စခန်းတစ်ခုမှာ အကျဉ်းချထားပြီး အလွန်ဆိုးရွားစွာ ဆက်ဆံခဲ့ပါတယ်။၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့မှာတော့ လူမမ်ဘာ နဲ့ အပေါင်းအပါ ၂ ဦးကို သေနတ်နဲ့ ပစ်ခတ် ကွပ်မျက်ခဲ့ပါတယ်။ 

လူမမ်ဘာနဲ့ အပေါင်းအပါ ၂ ဦးကို သေနတ်နဲ့ ပစ်ခတ်ကွပ်မျက်ခဲ့တာက Katangese ခွဲထွက်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ဒါပေမဲ့ ဒီပစ်ခတ်မယ့် တပ်ဖွဲ့ကို အနီးကပ် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲပြီး အမိန့်ပေးခဲ့တာကတော့ ဘယ်လ်ဂျီယံ စစ်ဗိုလ် ကက်ပတိန် Julien Gat ဆိုသူ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကွပ်မျက်မှုကို ခတန်းဂါး ခွဲထွက်ရေးခေါင်းဆောင် Moïse Tshombe နဲ့ သူရဲ့ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်တွေ ကိုယ်တိုင် လာရောက်ကြည့်ရှုခဲ့ကြပါတယ်။

ကွပ်မျက်ပြီးနောက် အလောင်းတွေကို အနီးအနားမှာပဲ ယာယီ မြေမြှုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူမမ်ဘာရဲ့ အုတ်ဂူဟာ နောက်ပိုင်းမှာ အာဇာနည်ဗိမာန်လို ဖြစ်လာပြီး ပြည်သူတွေရဲ့ ပုန်ကန်မှုတွေ ထပ်ဖြစ်လာမှာကို ဘယ်လ်ဂျီယံတွေက အလွန်စိုးရိမ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါကြောင့် မြေမြှုပ်ပြီး ရက်ပိုင်းအကြာမှာ အလောင်းတွေကို မြေမြှုပ်ထားရာကနေ ပြန်ဖော်ပြီး အစအနမကျန်အောင် အက်ဆစ်နဲ့ ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့ပါတယ်။

ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကြာပြီးနောက်မှာတော့ ဒီကြံစည်မှုမှာ အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ နဲ့ ဘယ်လ်ဂျီယံ အစိုးရတို့ ပူးပေါင်းကြံစည်ခဲ့ကြောင်း ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။

သေဆုံးချိန်မှာ အသက် ၃၅ နှစ်သာ ရှိသေးတဲ့ လူမမ်ဘာ ရဲ့ နိုင်ငံရေးသက်တမ်းဟာ အလွန်တိုတောင်းလှပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်တွေကြောင့် ကွန်ဂိုမှာသာမက တကမ္ဘာလုံးက ကိုလိုနီဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွေမှာ အာဇာနည်သူရဲကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ယနေ့တိုင် အမှတ်ရနေကြဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အရည်ဖျော် ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရတဲ့ လူမမ်ဘာရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကနေ ရွှေသွားတစ်ချောင်း သာ ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး အဲဒီရွှေသွားကို ဘယ်လ်ဂျီယံ ရဲအရာရှိတစ်ဦးက အမှတ်တရအဖြစ် သိမ်းဆည်းထားခဲ့ပါတယ်။ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ရောက်မှသာ ဘယ်လ်ဂျီယံအစိုးရက အဆိုပါ ရွှေသွားကို လူမမ်ဘာရဲ့ မိသားစု နဲ့ ကွန်ဂိုနိုင်ငံထံသို့ တရားဝင် ပြန်လည်လွှဲပြောင်း ပေးအပ်ခဲ့ရပါတယ်။

နာမည်ကျော် လူမည်းအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူ Malcolm X က "ပက်ထရစ် လူမမ်ဘာ ဟာ အာဖရိကတိုက်ပေါ်မှာ လမ်းလျှောက်ခဲ့ဖူးသမျှ လူမည်းတွေထဲမှာ အကြီးကျယ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ပဲ" လို့ ဂုဏ်ပြုပြောကြားခဲ့ပါကြောင်း ဗဟုသုတ အနေနဲ့ ဝေမျှလိုက်ရပါတယ်။

ကူးယူ- သုတဇုံ

ဗမာပြည်က မယားပြိုင်ယူကြတဲ့ မိရိုးဖလာဓလေ့

 

မယားများပြိုင်ယူတဲ့ သာစည်နယ်က သူဌေးကြီး ဦးဖိုးရှိ 

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မုံရွာ၊ သာစည်နယ်မှာ "ဦးဘိုးရှိ" ဆို ခုထိ သိနေကြတုန်း။ နာမည်ကြီးနေတုန်း။ စံပြ ပြောဆိုနေရတုန်း။

အဘယ်သို့ကြောင့် ဆိုတော့...

ဦးဘိုးရှိဟာ အင်္ဂလိပ်ခေတ်တုန်းက အတော်လေး နာမည်ကြီးတဲ့ သူဌေးကြီးဖြစ်ပြီး လယ်ဧက သောင်းချီပိုင်သလို စားရင်းရှိ မယားတင် ၃၃ ယောက် ရှိသတဲ့။ မင်းတုန်းမင်းနီးနီး ပေါ့။ 

ဦးဘိုးရှိမှာ မိန်းမ အယောက် (၃၀) ကျော်ပေမဲ့ အချစ်ဦးကတော့ ဒေါ်ရံတဲ့။ ဒီလောက် မိန်းမတွေ အများကြီး ယူထားပေမဲ့ ဦးဘိုးရှိရဲ့ မိန်းမတွေဟာ သင့်မြတ်ကြတယ်တဲ့။ ဦးဘိုးရှိဟာ မိန်းမတစ်ယောက်ကို သဘောကျပြီဆိုရင် ပေါ်ပေါ်ထင်ထင် မိသားစုကို တောင်းရမ်းယူလေ့ရှိသူလည်းဖြစ်တယ်။

 မိန်းမသွားတောင်းတဲ့အခါ မိဘတွေကို ငွေကျပ် ၅၀၀ ပေးခဲ့တယ်။ အဲခေတ်နဲ့ဆိုရင် ရွှေ ၂၀ သားတန်ဖိုးရှိတယ်လို့ပြောတယ်။ ဒါတင်မဟုတ် လက်ဝတ်လက်စားအဖြစ် ရွှေလက်ကောက် ၁၀ ရံ၊ ရွှေဆွဲကြိုး ၃ ကုံး ဥဿဖရား နားကပ်ပါ ဆင်ပေးတာလို့ပြောကြတယ်။ ယူပြီး နောက်ပိုင်းလဲ စိန်တစ်ဆင်ဆာဆင်ပြီး သေချာကိုထားသတဲ့။

ဦးဘိုးရှိက သဘင်တော့ အတော်လေး ကြိုက်ပြီး သူနေတဲ့ ၃ ထပ်တိုက်ရဲ့ အောက်ဆုံးထပ်မှာ ဇာတ်စင်ကြီး ဆောက်ထားသတဲ့။ ဦးဘိုးရှိကိုယ်တိုင်လဲ အချို့ ဇာတ်တွေမှာ ဝင်ကပြလေ့ရှိတယ်သလို ကိုယ်တိုင် ရှင်ဘုရင်အဖြစ်ကပြတဲ့အခါ သဏ္ဍာန်လုပ် သရုပ်ပါလွန်းလို့ ပွဲကြည့်ပရိသတ်တွေ သိပ်သဘောကျသတဲ့။ ပြီးတော့သူတင်မဟုတ် သူ့ရဲ့ ဇနီးမယားတွေကိုလဲ ဝင်ကခိုင်းသေးတယ်။ 

ကိုလိုနီခေတ် သူဌေးဆိုတော့ ဦးဘိုးရှိမှာ ကောင်းသတင်းရှိသလို မကောင်းသတင်းတွေလည်း များပါတယ်။ သူ့အကြောင်းကို ရှိနဲ့ သူ၏ချစ်သူများဆိုပြီး စာအုပ်ရေးထားလည်းရှိပါတယ်။ 

ဦးဘိုးရှိ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ သုံးထပ်တိုက်ကြီးက‌တော့ ယခုအခါ ဘေးအကာအရံများသာ ကျန်ရှိတော့ပေမယ့် ဒီတိုက်မြေနေရာအား ယနေ့ခေတ် လူငယ်များက အောင်မြေ နင်းသည်ဟု ယူဆကာ လာရောက်ကြည့်ရှု့မှုများလည်း ရှိကြပါတယ်။

ကဲ မုံရွာသားတွေ၊ သာစည်သားတွေ ဂုဏ်ယူရတဲ့ ဦးဘိုးရှိဆိုတာ ဒါပါပဲ ခင်ဗျာ။ ထပ်သိချင်ရင်တော့ သာစည်သားတွေ၊ မုံရွာသားတွေကို မေးကြည့်ကြပေတော့။ 

#သာစည် 

#မုံရွာ 

#ဦးဘိုးရှိ #

#komin.min45

မြန်မာ့ကျောင်းဝတ်စုံ “အဖြူအစိမ်း” နောက်ကွယ်က လူသိနည်းတဲ့ သမိုင်း

မြန်မာ့ကျောင်းဝတ်စုံ “အဖြူအစိမ်း” နောက်ကွယ်က လူသိနည်းတဲ့ သမိုင်း

မြန်မာနိုင်ငံက ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူတိုင်း ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်နေတဲ့ “အဖြူအစိမ်း” ကျောင်းဝတ်စုံဟာ ရှေးယခင်ကတည်းက ရှိခဲ့တဲ့ အစဉ်အလာတစ်ခုလို့ လူအများ ထင်မှတ်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အမှန်တကယ်တော့ ဒီဝတ်စုံဟာ ယနေ့ခေတ်မှာ လူအများထင်သလို ရာစုနှစ်များစွာ သက်တမ်းရှိခဲ့တာ မဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၆ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှ တစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် စံသတ်မှတ်ခဲ့တဲ့ ဝတ်စုံတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

၁၉၆၆ ခုနှစ်မတိုင်မီက မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကျောင်းတိုင်းဟာ ကိုယ်ပိုင်ဝတ်စုံတွေ အသီးသီး ရှိခဲ့ကြပါတယ်။ အမျိုးသားကျောင်းများ၊ သာသနာပြုကျောင်းများ၊ အင်္ဂလိပ်ကျောင်းများနဲ့ ပုဂ္ဂလိကကျောင်းများဟာ ကိုယ်ပိုင်အရောင်၊ ကိုယ်ပိုင်ဒီဇိုင်းတွေကို အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး ယနေ့လို တစ်နိုင်ငံလုံး တူညီတဲ့ ကျောင်းဝတ်စုံမျိုး မရှိခဲ့ပါဘူး။

စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတာက လက်ရှိအသုံးပြုနေတဲ့ အဖြူအစိမ်းဝတ်စုံဟာ အစိုးရက အသစ်ဖန်တီးခဲ့တဲ့ ဒီဇိုင်းတစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြို့မအမျိုးသားကျောင်း (Myoma Co-Educational National High School) ရဲ့ ကျောင်းဝတ်စုံပုံစံကို အခြေခံပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် စံသတ်မှတ်အသုံးပြုခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

၁၉၆၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့မှာတော့ အစိုးရက အဖြူအစိမ်းကျောင်းဝတ်စုံကို တရားဝင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်က ပညာရေးစနစ်ကို တစ်နိုင်ငံလုံး တူညီစေရန် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ကျောင်းဝတ်စုံ တစ်မျိုးတည်း အသုံးပြုရေးဟာလည်း အဲဒီအစီအစဉ်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

မြန်မာ့ကျောင်းဝတ်စုံရဲ့ ထူးခြားချက်တစ်ခုကတော့ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများသာမက ဆရာ၊ ဆရာမများပါ အဖြူအစိမ်းပုံစံကို ဆက်လက်ဝတ်ဆင်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံအများစုမှာ ဆရာ၊ ဆရာမတွေက သီးသန့်အလုပ်ဝတ်စုံတွေ ဝတ်ဆင်လေ့ရှိပေမယ့် မြန်မာနိုင်ငံမှာတော့ ကျောင်းသားတွေနဲ့ ဆင်တူတဲ့ ပုံစံကို အသုံးပြုကြတာ တွေ့ရပါတယ်။

ထို့အပြင် အထက်တန်းအဆင့်ရောက်လာတဲ့အခါ ယောကျ်ားလေးတွေ ပုဆိုး၊ မိန်းကလေးတွေ ထမီဝတ်ဆင်ရတာဟာလည်း မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ထူးခြားတဲ့ ပညာရေးယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။ ကျောင်းဝတ်စုံကနေတစ်ဆင့် မြန်မာ့ရိုးရာဝတ်စားဆင်ယင်မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးနေတဲ့ သဘောလည်း ရှိနေပါတယ်။

ဒီနေ့ခေတ်မှာ အဖြူအစိမ်းဝတ်စုံဟာ ကျောင်းဝတ်စုံတစ်ခုထက် ပိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို ရရှိနေပါပြီ။ ဆယ်စုနှစ် ၆ ခုကျော်ကြာ အသုံးပြုလာခဲ့တာကြောင့် “အဖြူအစိမ်း” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ကြားလိုက်တာနဲ့ မြန်မာကျောင်းသားဘဝ၊ သူငယ်ချင်းတွေ၊ စာသင်ခန်းတွေ၊ ကျောင်းအမှတ်တရတွေကို ပြေးမြင်မိကြပါတယ်။ ရုပ်ရှင်တွေ၊ ဝတ္ထုတွေ၊ သီချင်းတွေထဲမှာလည်း အဖြူအစိမ်းဟာ မြန်မာကျောင်းသားဘဝရဲ့ သင်္ကေတတစ်ခုလို ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

စိတ်ဝင်စားစရာအကောင်းဆုံးအချက်ကတော့ ၁၉၃၆ ကျောင်းသားသပိတ်၊ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလတွေအတွင်း ပါဝင်ခဲ့ကြတဲ့ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တွေဟာ ယနေ့မြင်တွေ့ရတဲ့ အဖြူအစိမ်းဝတ်စုံကို မဝတ်ခဲ့ကြပါဘူး။ သူတို့ခေတ်တုန်းက ကျောင်းအသီးသီးရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဝတ်စုံတွေကိုသာ ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် လူအများထင်ထားသလို အဖြူအစိမ်းကျောင်းဝတ်စုံဟာ ရှေးဟောင်းအစဉ်အလာတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၆ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တဲ့ ပညာရေးစနစ်ရဲ့ သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယနေ့အချိန်မှာတော့ မြန်မာကျောင်းသားဘဝကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

"အဖြူအစိမ်း" ကျောင်းဝတ်စုံဟာ သာမန်အဝတ်အစားတစ်စုံ မဟုတ်ပါဘူး။

၁၉၆၆ ခုနှစ်ကတည်းက မြန်မာကျောင်းသားဘဝကို ကိုယ်စားပြုလာတဲ့ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၃၆ ကျောင်းသားသပိတ်က ကျောင်းသားတွေတောင် ဒီဝတ်စုံကို မဝတ်ခဲ့ရပေမယ့် ဒီနေ့ခေတ်မှာတော့ အဖြူအစိမ်းဟာ မြန်မာပညာရေးရဲ့ အမှတ်အသားတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

ဒါကြောင့် အခုခေတ် TikTok ပေါ်မှာ ကျောင်းဝတ်စုံဝတ်ပြီး မသင့်လျော်တဲ့ အကတွေ၊ အပြုအမူတွေနဲ့ Content တွေ ရိုက်ကူးတင်နေတာတွေကို မြင်ရတဲ့အခါ စိတ်မကောင်းဖြစ်မိပါတယ်။

ပြဿနာက အကကတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘယ်လိုအကြောင်းအရာနဲ့ တင်ဆက်သလဲဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျောင်းဝတ်စုံဆိုတာ ကိုယ့်တစ်ယောက်တည်းကို ကိုယ်စားပြုတာ မဟုတ်ဘဲ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူအားလုံးနဲ့ ပညာရေးဂုဏ်သိက္ခာကို ကိုယ်စားပြုနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

လွတ်လပ်မှုရှိသလို တာဝန်ယူမှုလည်း ရှိဖို့လိုပါတယ်။ Trend တစ်ခုအတွက် ခဏတာ View ရနိုင်ပေမယ့် သမိုင်းရှိတဲ့ သင်္ကေတတစ်ခုရဲ့ တန်ဖိုးကိုတော့ မလျော့သင့်ပါဘူး။

အဖြူအစိမ်းဟာ Fashion မဟုတ်ဘူး။ မြန်မာကျောင်းသားဘဝရဲ့ သမိုင်းတစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်တယ်။

#မြန်မာ့ကျောင်းသား #ကျောင်းဝတ်စုံ #အမျိုးသားစည်းကမ်းအစစာသင်ကျောင်းက 

(Credit to Original Writer)

Lain (ဝေါဟာရတွေနဲ့ စကားပြောကြရအောင် ၆)

ဝေါဟာရတွေနဲ့ စကားပြောကြရအောင်

လိုင်(ဏ်)

ဒီတစ်ခါ ဆွေးနွေးမယ့် ဝေါရဟာကတော့ ရိုဟင်ဂျာစကားမှာ အတော်ကို အသုံးဝင်တဲ့ "လှိုင်ဏ်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးဖြစ်တယ်။ ဒီဝေါဟာရက အဓိပ္ပာယ် အင်မတန် ကြွယ်ဝတဲ့ စကားလုံးတစ်လုံးဖြစ်တယ်။ အသုံးပြုပုံအလိုက် အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသွားတတ်တယ်။ လိုင်ဏ် ဟာ မူလရိုဟင်ဂျာ စကားလုံးမဟုတ်ပါဘူး။ မြန်မာစကားဖက်ကနေ ကူးဝင်လာတဲ့  မွေးစားစကားလုံးပေါ့။ မွေးစားစကားလုံး တစ်လုံးဖြစ်ပေမယ့် ရိုဟင်ဂျာဘာသာစကားမှာ နေရာကောင်းကောင်းယူထားတာ တွေ့ရတယ်။ မြန်မာကတော့ လိုင်း၊ ရိုဟင်ဂျာတွေက လိုင်ဏ် လို့ အသံထွက်ကြတယ်။ စကားလုံးဇာတ်မြစ်ကျတော့ Line ဆိုတဲ့ အင်္ဂလိပ် စကားလုံးဖြစ်တယ်။ ဒီ လိုင်ဏ် က ခရီးအတော်ပေါက်ခဲ့ရတယ်ပေါ့။ 

ကိုင်း.... အသုံးအလိုက် အဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားသွားပုံကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်...

၁) အဆင်ပြေခြင်း၊ အေးအေးဆေးဆေး ဖြစ်ခြင်း

အလုပ်ကိစ္စ၊ အနေအထိုင်နဲ့ဆက်စပ်တဲ့ အပြောအဆိုတွေမှာ အဆင်ပြေခြင်း၊ အေးအေးဆေးဆေး ဖြစ်ခြင်းစတဲ့ အဓိပ္ပာယ်မျိုးနဲ့ သုံးနှုန်းကြတာပေါ့။

ဥပမာ-

တွီ ဟာမ်တာမ် လွိုယ် လိုင်ဏောတ်နဲ့။
(မင်း အလုပ်အကိုင် အဆင်ပြေရဲ့လား။)

အလ္လာဟ်ဒီလဲ့ ဘီကုန်း လိုင်ဏောတ် အာဆေး။
(အရှင်မြတ်ရဲ့ ကရုဏာတော်နဲ့ အကုန် အဆင်ပြေပါတယ်။)

ဒီမှာတစ်ခါ ဘေ ဆိုတဲ့ အငြင်းပစ္စည်းနဲ့ တွဲပြီးတော့ အဆင်မပြေတဲ့သဘောအဖြစ်လည်း သုံးကြတယ်။ 

ဘောဒ္ဒါ အေက္ကား ဘေလိုင်(ဏ်) မီက္ကာဒေ့ အေးရီ။
(အစ်ကိုကြီး နဲနဲ အဆင်မပြေသလိုပဲ။)

အာရ် ဘီကုန်း လိုင်ဏောတ် ဖောရီဂီယွိုက်။
(ကျန်တဲ့အာလုံး အေးအေးဆေးဆေး ဖြစ်နေပြီ။)

ဖူအာဝါးရေ အဂျော့ ဟောနော့် လိုင်ဏ် ဂေါရိ နော်ဖါးရီ။
(သားလေးကို အခုထိ အဆင်ပြေအောင် မလုပ်ပေးနိုင်သေးဘူးဗျား။)

၂)  ချစ်ကြိုက်ခြင်း

ချစ်ရေးကြိုက်ရေးကိစ္စတွေမှာ ဗန်းစကားအဖြစ် ချစ်ကြိုက်ခြင်းအဓိပ္ပာယ်နဲ့ သွယ်သွယ်ဝိုက်ဝိုက် သုံးနှုန်းကြတယ်။ စာစကားနဲ့ ပြောရရင် ဝင်္ကဝုတ္ထိအလင်္ကာ အဖြစ်သုံးတာပေါ့ဗျာ။

ဥပမာ- 

မိုက်န္နာ ယေ ရူပါလီ ရေ့ လိုင်ဏ်မာရေ ဘာရာ။
(မိုက်နာက မယ်ရူပကို ချစ်ကြိုက်နေတယ်ကွာ။)

အောဘိုင် လိုင်ဏ် မာရီဘာလ္လာ အုဂွား မောနောရ် မာနူချ်ဒေ့ နဖိုက်ရ်။
(ချစ်ဖို့အတွက် စိတ်တိုင်းကျ မိန်းကလေး မတွေ့လို့ကွာ။)

၃) တန်းစီခြင်း

အစဥ်လိုက်စီတဲ့နေရာမှာ ဒီစကားလုံးရဲ့အဓိပ္ပာယ်က တန်းစီခြင်း၊ တစ်ဖြောင့်တည်းဖြစ်ခြင်း ဖြစ်သွားပြန်တယ်။ 

ဥပမာ- 

ဖူတီယား တာရာ ဘီကုန်း လိုက်ဏ် ဒေါ့ရော့ဆိုက်။
(ကလေးတွေ အကုန် တန်းစီကြပါ။)

ရစ္ဆတာရ် အေခ်ဟာံဆာရ်တု လိုင်ဏ် ဒေါ့ရိ ဟင်းရော။

(လမ်းတစ်ဖက်ကနေ တန်းစီလို့ သွားကြပါ။)

အေ ဖာရာတ်မာဇေ့ ဂေါ်ရ် အောက္ကောလ် လိုင်ဏ် ဒေါ့ရိ ဘိုင်နေး။

(ဒီရွာမှာ အိမ်တွေ တန်းလျား ဆောက်ထားတယ်။)

၄) ချိတ်ဆက်ခြင်း

ဒီအဓိပ္ပာယ်ကိုတော့ ဖုန်း၊ လျှပ်စစ်မီး၊ ပိုက်လိုင်း စတဲ့ဟာတွေနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့စကားမှာ မြန်မာအသုံးနဲ့ အတူတူ သုံးကြတာဖြစ်တယ်။

အီတေ လိုင်ဏောတ် နိုက်။
(သူ လိုင်းပေါ်မှာ မရှိဘူး။)

ဖုန်းနော် လိုင်ဏ် ဆီးရီး ဂီယွိုက်။
(ဖုန်းလိုင်း ဖြတ်သွားပြီ။)

လိုင်ဏ် ဟာရီဒီယေ့။

(လိုင်း ချလိုက်တယ်။ လိုင်းဖြတ်လိုက်တယ်။)

ပြီးတော့ လျှပ်စစ်မီးလိုင်း၊ ဖုန်းလိုင်း အတွက်လည်း အထက်အဓိပ္ပာယ်နဲ့ သုံးနှုန်းကြတယ်...

တူအံရ် အင်ဂျီလ် သြရ်တုန်း အံရ် ဂေါ့ရောတ် လိုင်ဏ် ဒီဖာရီဘိနဲ့။ တေလ် ဟောစ္စာ ဒီယူမ်ဘာရာ။

(မင်းရဲ့ မီးစက်ကနေ ငါတို့အိမ်ကို မီး ပေးနို
င်မလား။ ဆီစရိတ် ပေးမှာလေ။)

မီးလိုင်း ကို လိုင်နော့ရ် ဘတ္တီ လို့၎င်း၊  ဖုန်းလိုင်းကို ဖုန်းနော့ရ်လိုင်ဏ်၊ ရေလိုင်း ပါနီးရ်လိုင်ဏ် လို့၎င်း သုံးကြတယ်။



၅) စီစီရီရီ ထားခြင်း၊ သိမ်းဆည်းထားခြင်း

ဥပမာ- 

မာလ်ဆားမနားဂုန်း လိုင်ဏ် ဂေါရိ အေရော။
(ပစ္စည်းတွေကို သိမ်းထားကြပါ။)

ဟောရ်ဆွိုရ် အဂျော့ ဘေလိုင်ဏ် ကီယား။

(အဝတ်အစား​တွေ အခုတိ ဖရိုဖရဲ ပါလားဟဲ့။)

၆) လမ်းကြောင်း၊ အခွင့်ကောင်း

ဥပမာ-

အိုင် ဘီယာရ် ဟောတား ဟွိုက်ဘာလ္လာ လိုင်ဏ် ဖိုက်ယိ။
(ငါ မင်္ဂလာဆောင်ကိစ္စ ပြောဖို့ လမ်းကြောင်းတွေ့ပြီ။)

ရန်ကုန် ဇိုက်ဘာရ် လိုင်ဏ် အဆေးနဲ့။
(ရန်ကုန်သွားဖို့ လမ်းကြောင်း ရှိလား။)

၇) ဆုံးမခြင်း

ဒါလည်း ဝင်္ကဝုတ္ထိနဲ့ သုံးနှုန်းတာ ဖြစ်တယ်။ ဆုံးမခြင်း၊ လမ်းမှန်ပေါ်ရောက်ခြင်းစတဲ့ သဘောကို ဆိုလိုတဲ့အခါ သုံးတာများတယ်။

ဥပမာ-

အိတားရေ လိုင်ဏောတ် အာနား ဖောရီပေါ့။
(သူ့ကို ဘောင်ထဲ ရောက်အောင် ဆုံးမရမယ်။)

ဒီ လိုင်ဏ် စကားလုံးနဲ့ ဒီမှာပဲ ရပ်နားတော့မယ်။ နောက်စကားလုံး တစ်လုံးနဲ့ နောက်ပို့စ်တစ်ခုမှာ ဆုံရအောင်....

RohangKing
5-4-2026

တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ဘီအေ ဂျာဖော့ရ် (၁၉၃၉-၁၉၈၇)

 

တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင်ကြီး ဘီအေ ဂျာဖော့ရ်၏ ပုံဟောင်းကို Gemini ဖြင့် ပြုပြင်ထားသည့်ပုံ။ 

တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ဘီအေ ဂျာဖေါ့ရ် (၁၉၃၉-၁၉၈၇)

"မိစ္ဆာကို တော်လှန်ပုန်ကန်ခြင်းသည် ဘုရားသခင်၏ အမိန့်တော်ကို လိုက်နာခြင်းပင်တည်း။"

— ဘီအေ ဂျာဖေါ့ရ်

ရိုဟင်ဂျာ ခုခံတော်လှန်ရေးသမိုင်းတွင် ဂျာဖေါ့ရ် နာမည်နှင့် လက်ရုံးရည်၊ နှလုံးရည်နှင့် ပြည့်စုံသော ခေါင်းဆောင် ၃ ဦး ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ဘီအေ ဂျာဖေါ့ရ်သည်လည်း ထင်ရှားသောတော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ခေတ်ဟောင်း တော်လှန်ရေးလမ်းစဥ်ကို အတွေးသစ်အမြင်သစ်နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲ၍ ခေတ်သစ် တော်လှန်ရေးလမ်းစဥ်ကို အုတ်မြစ်ချကာ အဓမ္မဝါဒီ စစ်အာဏာရှင်ကို ရဲရဲစွမ်းစွမ်း တော်လှန်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ မိမိဘဝတစ်သက်လုံးကို မိမိလူမျိုးအတွက် စတေးခဲ့သည့် မဟာလူသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။

ဘီအေ ဂျာဖေါ့ရ် ကို ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၊ အာလီယောင်း (အလယ်ချောင်း) ကျေးရွာတွင် ၁၉၃၉ ခန့်က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ မိုဟာမတ် ဂျာဖေါ့ရ်ဟာဘီဘ် ဖြစ်သည်။ ဖခင်မှာ ဟာဘီဘုဇ်ဇာမာန် ဖြစ်သည်။ ကြွယ်ဝချမ်းသာ၍ ပညာတတ် မိသားစုမှ ဆင်းသက်လာခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဘကြီး အရှရာဖ်ဇာမာန် ချောင်ဒရီသည်လည်း ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၏ ဂုဏ်သရေရှိ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ 

ဂျာဖော့ရ်သည် အခြေခံပညာကို မော်နီဘီလ်နှင့် ဘူးသီးတောင်မြို့တို့တွင် သင်ယူခဲ့သည်။ ဥပစာတန်းကို အရှေ့ပါကစ္စတန်၊ ဒါကာမြို့ရှိ Notre Dame College မှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အဆင့်မြင့်ပညာ သင်ယူရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ သွားရောက်ကာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ဒသသနိက၊ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံနှင့် ခေတ်သစ်သမိုင်း အဓိကဖြင့် ၁၉၆၂ ခုတွင် ဘီအေဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခု ဂျူလိုင်လ ၇ ရက် ကျောင်းသားသပိတ်တွင် ဂျာဖော့က တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ထို့နောက် BL ဆက်လက် သင်ယူသည်။ သို့သော် ကျောင်းတစ်ပိုင်းတစ်ဝက်မှ ထွက်ကာ အာဏာရှင်ကို တော်လှန်သည့်လမ်းကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။

ဘီအေ ဂျာဖော့ရ်၏ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝတုန်းက ပုံ။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်နေစဥ် ၁၉၆၁-၆၂ ခုတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရခိုင်မူဆလင်ကျောင်းသားကျောင်းသူများအသင်း၌ မေယုဒေသဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။ ထို့ပြင် ဂျာဖေါ့ရ်နှင့် အခြားရိုဟင်ဂျာကျောင်းသားကျောင်းသူများ ဦးဆောင်၍ "Rohingya Students Organisation" ရိုဟင်ဂျာ ကျောင်းသားကျောင်းသူများအသင်းကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ဂျာဖော့ရ်သည် ထိုအသင်းတွင် ဒုတိယ ဥက္ကဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဥက္ကဌ အဖြစ် ဟူစိန်းကာဆိမ့်ကို ရွေးချယ်တင်မြောက်ခဲ့သည်။ ၂ နှစ်ကြာပြီးနောက် ဥက္ကဌရာထူးရွေးချယ်ရာ ဂျာဖော့ရ်သည် ထိုအဖွဲ့၏ ဥက္ကဌ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ ဆရာရှော်ဘီရ်ဟူစိန်းမှာ ဒုဥက္ကဌ အဖြစ် တင်မြောက်ခဲ့သည်။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရခိုင်မူစလင်အသင်း အမူဆောင်အဖွဲ့၏ ဓာတ်ပုံ မှတ်တမ်း။ ရှေ့တန်း ဝဲဘက်စွန်းက ဘီအေ ဂျာဖော့ရ်။ ပုံ- Ek Khaale. 

ဂျာဖော့ရ်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ပညာသင်ရင်း အီဂျစ်နိုင်ငံ သံရုံးတွင် ဘာသာပြန်တစ်ဦးအဖြစ် အလုပ်ဝင်လုပ်ခဲ့သည်။

၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဂျာဖေါရ်သည် ဝမ်းကွဲအစ်ကို အဘူဆူဖီယာန်၏ မင်္ဂလာပွဲတွင် တက်ရောက်ရန် ဘူးသီးတောင်သို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုပွဲတွင် ဂျာဖေါရ်သည် ရှူနာအာလီ (ဒပြူးချောင်း)၊ ဆရာကြီးနော်ဇီရ်အမတ်၊ ဆရာဝန် ဇာဟီးဒ်ဟူစိန်း တို့နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ သူတို့သည် အနီးရှိ ဆီကန်ဒါရ် ဒါရ်ဂါသို့ ထိုင်ကာ တိုင်းပြည်၏ တနေ့တခြား ဆိုးရွားလာနေသည့် အခြေအနေကို စကားစမြည်း ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ခဲ့သည်။ ဤသို့ ဆိုးရွားသော အခြေအနေကို ခုခံရန် တော်လှန်ရေးတစ်ခု စတင်ရန် လိုအပ်ကြောင်း သူတို့ တညီတညွတ်တည်း ယုံကြည်ကြသည်။ နောက်နေ့တွင် ဆရာကြီးဆုလ်တာန် စသော အခြား ဝံသာနုစိတ်ထက်သန်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် တွေ့ဆုံတိုင်ပင်ရန် သူတို့ မောင်တောသို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ အဆိုပါဆွေးနွေးမှုတွင် စစ်အာဏာရှင်ကို ရရာနည်းနှင့် တော်လှန်ရန် သူတို့အားလုံး သဘောတူခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူတို့သည် မယောင်းခါလီစျေးသို့ သွားရောက်ကာ စျေးဟောင်းဗလီ၌ အဆွာရ်နမားဇ် ဝတ်ပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခု ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သူတို့အားလုံး သွေးဖောက်ကျမ်းသစ္စာဆိုပြီး ရိုဟင်ဂျာ တော်လှန်ရေးကို တကျော့ပြန် စတင်ခဲ့သည်။ အဖွဲ့အမည်ကို ရိုဟင်ဂျာလွတ်မြောက်ရေးတပ် (Rohingya Independence Front) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ကို Grand Raja ဟု ခေါ်တွင်သည်။ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဆရာကြီး ဆုလ်တာန်ကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ဂျာဖေါ့ရ်အသက် ငယ်ရွယ်သဖြင့် လေးစားခံရသော ဝါရင့် ဆရာကြီးကို တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအဖွဲ့သည် အနုနည်းဖြင့် စစ်အာဏာရှင်ကို ဆန့်ကျင်တော်လှန်ရေးစတင်ခဲ့သည်။ အဖွဲ့၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အဓမ္မ ဖိနှိပ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဆန့်ကျင်ကာ ဗိုလ်နေဝင်း၏ အာဏာရှင်စနစ်ကို အခြားတိုင်းရင်းသားများနှင့် လက်တွဲကာ အမြစ်ဖြတ်တိုက်ဖျက်ရေးနှင့် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးတို့ ဆုံးရှုံးခံနေရသော အခွင့်အရေးမှန်သမျှကို ပြန်လည်အရယူရေးတို့ဖြစ်ကြသည်။ 

ဂျာဖော့ရ် ဝမ်းကွဲအစ်ကို၏ မင်္ဂလာပွဲ ပြီးဆုံးပြီးနောက် သူသည် ရန်ကုန်သို့ ပြန်လည်ထွက်ခွာခဲ့သည်။ရန်ကုန် ပြန်ရောက်သောအခါ မဆလအစိုးရက အူရ်ဒူ သတင်းစာများ ပိတ်ပင်လိုက်သဖြင့် ဂျာဖော့ရ်၏ ဘာသာပြန်အလုပ်လည်း လက်လွှတ်သွားခဲ့ရသည်။ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ မွတ်စလင်ကျောင်းသားများအသင်းကို ထောက်ပံ့လေ့ရှိသော ငွေ ၆၅၀၀၀ ကျပ်ကိုလည်း ဗိုလ်ချုပ်ကျော်စိုးက ရုပ်သိမ်းလိုက်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မွတ်စလင်ကျောင်းသားများအသင်း (RUMSA) နှစ်ပတ်လည်မဂ္ဂဇင်း ရန်ပုံငွေအတွက် ကြော်ငြာများစုစည်းရန် RUMSA ဒု-ဥက္ကဌ ဆယဒ်အာနုဝါရ်အဇီမ်နှင့်အတူ မနားတမ်း လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ သူတို့ နှစ်ဦးသည် ဒီမိုကရေစီလမ်းစဥ်ကို ယုံကြည်ပြီး မည်သည့်အာဏာရှင်စနစ်ကို မဆို မုန်းတီးကြသည့် စိတ်တူကိုယ်တူများ ဖြစ်ကြသည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မူစလင်ကျောင်းသားကျောင်းသူအပေါ် အစိုးရ၏ အကန့်အသတ်များကို ဖြေလျော့နိုင်ရန်လည်း အပတ်တကုပ် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ဂျာဖောရ်သည် ရန်ကုန်၌ ရှိစဥ် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ရန် အခွင့်အလမ်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်သူ နယျုးကလိယားသိပ္ပံပညာရှင် ဒေါက်တာ တင်မောင် ခေါ် အဘူလ်ဟူစိန်းနှင့်လည်း ရင်းနှီးသည်။  (သူ ပါရဂူဘွဲ့ရရှိပြီး ရန်ကုန်ရောက်ရှိစဥ်က ရိုဟင်ဂျာကျောင်းသားများအဖွဲ့က ဖိတ်ခေါ်၍ တခမ်းတနား ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။) ထို့အပြင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ နေထိုင်သည့် ၎င်း၏ ဆွေမျိုးများက သူ့အတွက် လိုအပ်သော အကူအညီများ၊ ငွေကြေးအထောက်အပံ့များ ပေးဆောင်ရန် အသင့်ဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်သို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ဂျာဖော့ရ်ကို ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ အကူအညီဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ရန် ဂျာဖော့ရ်အတွက် အလွန်ပင် လွယ်ကူလှပေသည်။ သို့သော် ဂျာဖော့သည် သူ၏တောက်ပြောင်လှသော ဘဝ အနာဂတ်ကို မမက်မောဘဲ မိမိလူမျိုးနှင့် တိုင်းပြည်ကို စစ်အာဏာရှင်၏ မတရားနှိပ်စက်မှု ကွင်းပြင်မှ ကယ်ထုတ်ရေးကိုသာ သူ ဦးစားပေး ရွေးချယ်ခဲ့သည်။  

ရန်ကုန်မှ ပြန်လာပြီးနောက် ငယ်ချစ်ဆွေ ဘဝဖော် အရှရာဖ်ဇာမာန် ချောင်ဒရီ၏ သမီးနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြှားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂျာဖော့သည် အဖွဲ့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့်  RIF ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပါကိစ္စတန်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။

ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ သမ္မတ အာယုပ်ခါန် နှင့် တွေ့ဆုံ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ လူမျိုးရေးဖိနှိပ်မှုများ၊ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများကို တင်ပြကာ စစ်အာဏာရှင် ဆန့ကျင်ရေးတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားနေသည့် မြန်မာနိုင်ငံသားများကို ကူညီရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုတွင် ဇာဖေါ့ရ်သည် နောင်ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် သမ္မတဖြစ်လာမည့် ဗိုလ်ချုပ် ဇီယာအူရာဟ်မာန်နှင့် တွေ့ဆုံကာ မြန်မာပြည်တွင် အာဏာရှင်နေဝင်းအစိုးရက ပြည်သူလူထုကို မတရားဖိနှိပ်ညှည်းပမ်းနေသည့် အကြောင်းစုံကို ဆွေးနွေးတင်ပြကာ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအာဏာရှင်ကို ဖိအားပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

ဂျာဖော့သည် အနုနည်းဖြင့် စစ်အာဏာရှင်ကို တော်လှန်ရာ၌ အောင်မြင်မှုမရရှိသဖြင့် ၁၉၇၁ ခုတွင် ဂျာဖော့ရ်သည် သူ၏ အာရ်အိုင်အဖ် အပေါင်းအဖော်များနှင့်အတူ ဇာဖေါရ်ဆားနီ၏ မူဂျာဟီဒ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ကာ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ (မူဂျာဟိတ်ပါတီခေါင်းဆောင်နာမည်မှာလည်း ဇာဖေါရ်ဆာနီ ဖြစ်နေ၍ နာမည်ချင်းတူနေသဖြင့် ဂျာဖော့ရ်ကို ဘီအေ ဂျာဖော့ရ်ဟု ခွဲခွဲခြားခြား ခေါ်တွင်လာခဲ့သည်။) RIF အစီအစဥ်ဖြင့် မေယုရာရှစ် (ခ) ဘမောင်နှင့် မလဝီ ကဘီရ်တို့ကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ကာ အာဏာရှင်နေဝင်းကို ဖြုတ်ချရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနုနှင့် တွေ့ဆုံတိုင်ပင်စေခဲ့သည်။

၁၉၇၃ ခု အစပိုင်းတွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ဗမာစစ်တပ်တို့ ပူးပေါင်း၍ ဇာဖေါ့တို့၏ ရသေ့တောင်ဌာနချုပ်ကို အလစ်ငင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ဇာဖောရ်ဆားနီနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားသော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။ သို့သော် သစ္စာဖောက်၍ ဗမာစစ်တပ်နှင့် ပူးပေါင်းကာ မူဂျာဟိတ်အဖွဲ့ကို တိုက်ခိုက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲသည် လနှင့်ချီ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ နှစ်ဖက် အကျအဆုံးလည်း များပြားခဲ့သည်။ အစပိုင်းတွင် ဇာဖာရ်တို့အဖွဲ့ တိုက်ပွဲအနိုင်ရခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်က အင်အားဖြည့် ထိုးစစ်ဆင်လာသောကြောင့် သူတို့၏ ခြေကုပ်ယူထားသည့်စခန်းများကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု တဖြေးဖြေး ဆုပ်ခွာပေးခဲ့ရသည်။

မေယုတောင်တန်း တစ်နေရာတွင် ရိုက်ကူးထားသော RPF ခေါင်းဆောင် ဘီအေ ဂျာဖော့ရ်။ 

၁၉၇၃ ခုနှစ် အလယ်လောက်တွင် ဘီအေ ဂျာဖော့ရ်၊ ဇာဖေါရ်ဆာနီ နှင့် မေယုရာရှစ်တို့ သုံးပွင့်ဆိုင် ဆွေးနွေး၍ လက်ရှိ တော်လှန်အဖွဲ့ကို ခေတ်မီစစ်ဗျူဟာများနှင့်အညီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် အချိန်တန်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်သဘောတူခဲ့သည်။

၁၉၇၃ ခု စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်တွင် ဂျာဖေါ့ရ် ဦးဆောင်၍ Rohingya Patriotic Front ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့တွင် ဇာဖေါ့ကို အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။

၁၉၇၄ ခုတွင် နောက်ထပ် ပညာတတ်လူငယ်အချို့ ဂျာဖေါ့၏ အဖွဲ့သို့ သစ္စာရေသောက်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့ ၌ နောင်တွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာမည့် ဆရာရှောဘီရ်ဟူစိန်း၊ ရှေ့နေနူရ်အစ္စလာမ်၊ ဒေါက်တာအီနုစ်နှင့် ပါမောက္ခ ခင်မောင် တို့ပါဝင်လာသည်။

၁၉၇၈ ခု အကြမ်းဖက် နဂါးမင်း စစ်ဆင်ရေးကြောင့် ရိုဟင်ဂျာများကို ရမ်းကား မောင်းထုတ်ခဲ့သည့်အချိန်တွင် ဇာဖေါ့ရ်၏အဖွဲ့ တွင် လူငယ်များ ပူးပေါင်းလာကြသည်။ RPF သည် ယခင်ကထက် အင်အားကြီးထွားလာခဲ့သည်။ ဂျာဖော့သည် ၁၉၇၈ ခု အကြမ်းဖက် နဂါးမင်းစစ်ဆက်ရေး နောက်ကွယ်က အာဏာရှင်နေဝင်း၏ ယုတ်မာသည့် အကြံအစည်ကို ကမ္ဘာသိအောင် ကြိုးပမ်းလှုပ်ရှားခဲ့သည်။ Rohingyas' Outcry and Denands ၊ Genocide in Burma Against the Muslims of Arakan စာအုပ်၊ စာစောင်များ ထုတ်ဝေကာ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးအပေါ် စနစ်တကျ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်သောင်းကျန်းလာမှုများ၊ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုး၏ တောင်းဆိုချက်များကို ကမ္ဘာသိ ထုတ်ဖော်တင်ပြခဲ့သည်။  ကမ္ဘာလူ့အခွင့်အရေးကောင်စီအထိ အစီရင်ခံစာများပေးပို့ကာ ရိုဟင်ဂျာများ တရားမျှတမှုရရှိရေးအတွက်  ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ မလေးရှားနိုင်ငံ၌ ကျင်းပခဲ့သည့် ကမ္ဘာ့မူစလင်ကွန်ဖရင့်တွင် ကိုယ်စားလှယ်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်။

RPF ၏ အစည်းအဝေးတစ်ခုတွင် တွေ့ရှိရသည့် အသက်ကြီးလာသော ခေါင်းဆောင် ဘီအေ ဂျာဖော့ရ်။ ပုံ- အင်တာနက်။

ဘီအေ ဂျာဖော့ရ်၏ ချစ်လှစွာသော ဇနီးကြင်ရာ။ ပုံ- အင်တာနက်။

၁၉၇၈ နောက်ပိုင်းတွင် ဂျာဖော့သည် ဆော်ဒီအရေးဗျားနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ဆော်ဒီ၌ ကမ္ဘာ့မူစလင်ခေါင်းဆောင်များ၊ ဖိလစ်ပိုင်မူစလင်ခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ဆော်ဒီအရေးဗီယားမှ ပြန်လာသောအခါ RPF အဖွဲ့အတွင်း ပုန်ကန်မှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။  သို့သော် ဂျာဖော့သည် စိတ်သဘောထားကွဲလွဲနေသူများကို ပြန်လည်စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။

RPF ပြန်လည်အားတင်းလာသည့်အချိန်တွင် ခေါင်းဆာင်ပိုင်နေရာအတွက် ထပ်မံပုန်ကန်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဒု-ဥက္ကဌ ရှောဘီဟူစိန်း ခေါ် ဦးမောင်တင်က ဂျာဖော့ကို ဖြုတ်ချကာ ခေါင်းဆောင်နေရာကို သိမ်းယူခဲ့သည်။ ဂျဖောသည် သူ့အပေါ် သစ္စာရှိသော ရဲဘော်ရဲဖက်များကို စည်းရုံးကာ RPF ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တပ်မှူးအဖြစ် ဒါလိလ်အမတ်ကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

ခေါင်းဆောင်ကြီး ဘီအေ ဂျာဖော့ရ်၏ နောက်ဆုံး ခေါင်းချရာ နေရာ။ ပုံ- ခင်မောင်။

ဘီအေဂျာဖော့ ၏ ကိုယ်ကျိုးမဲ့ တော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှ အနာဂတ်တွင် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးအတွက် အသက်သွေးစတေးမည့် တော်လှန်ရေးမျိုးစိတ်ကောင်း လူငယ်ပေါင်းများစွာကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်ကောင်းများ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည်။ ဂျာဖောသည် သူ၏အိပ်မက် "ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးလွှတ်မြောက်ရေး"အတွက် ကြိုးပမ်းရင်း ၁၉၈၇ ခု နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် အိပ်မက် မဖြည့်ဆည်းနိုင်ဘဲ အသည်းရောင်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။ ဘီအေ ဂျာဖော့သည် နောက်ဆုံးထွက်သက်အထိ အမျိုးသားတော်လှန်ရေးကို သစ္စာရှိရှိ မနားတမ်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ရိုဟင်ဂျာတော်လှန်သမိုင်းတွင် ဘီအေ ဂျာဖောရ်သည် မမှိန်နိုင်သော ကြယ်စင်အဖြစ် ထာဝရ တောက်တောက်ပြောင်နေမည်တည်း။

လူထုဝဏ္ဏ

(၂၅-၈-၂၀၂၅)

ကိုးကား‐

Jilani, A. F. K. (1999). The Rohingyas of Arakan: Their Quest for Justice. Ahmed Jilani. Retrieved 22 March 2018.

Siddique, Muhammad.  (N.d). Akaabere Arakan. (Urdu Version).