Diindahání

Drop Down MenusCSS Drop Down MenuPure CSS Dropdown Menu

Saturday, January 17, 2026

မောင်နုရွာ အစုလိုက်သတ်ဖြတ်မှု

 


 မောင်နုရွာ အစုလိုက်သတ်ဖြတ်မှု 

(၂ဝ၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်)


~~~


ဗမာစစ်တပ်၏ ရေးသားဖော်ပြမကုန်နိုင်သော ရောင်စုံညှဥ်းပမ်းနှိပ်စက်မှုများထဲမှ ၂ဝ၁၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၊ မောင်နုရွာ၌ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် အကြမ်းဖက်မှုအကြောင်းကို အကျဉ်းချုပ်ရေးသား ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။

၂ဝ၁၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့၌ ဓားတုတ်နှင့် တိုက်ခံရသည့် နေရာများထဲတွင် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၊ ခြင်းသမားကျေးရွာအုပ်စု၊ ဖောင်တော်ပြင် နခခ စခန်း လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။

စခန်းအတိုက်ခံရပြီးနောက် စခန်းအနီးအနားရှိ ရွာသူရွာသား ကလေး၊ လူကြီး၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ များသည် ကြောက်လန့်၍ နီးစပ်ရာ မောင်နုရွာသို့ သွားရောက်ခိုလှုံခဲ့သည်။ ၎င်းရွာတွင် စစ်တပ်နှင့် ရင်းနှီးသူ ဦး ဇာဟိတ်ဟူဆိန်ကို အားကိုးပြီး ၎င်း၏နေအိမ်နှင့် အနီးအနားအိမ်များသို့ သွားရောက် ခိုလှုံခဲ့‌ခြင်းဖြစ်သည်။  ၂၀၁၇ ခု သြဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ ၌ စကခ ၁၅၊ ဒု-တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းထိုက်အမိန့်ဖြင့် ခမရ ၅၆၄ ဒုတပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူး ရန်နိုင်ဦး ဦးစီးပြီး စစ်တပ်၊ နယ်ခြားစောင့် ရဲ နှင့် ရခိုင် လူမိုက်အရပ်သားအချို့ (တုတ်ဓား ကိုင်လျက်) နံနက် ၁ဝ နာရီခွဲခန့် အချိန်တွင် မောင်နုရွာထဲသို့ ဝင်ရောက်လာပြီး ပထမဦးဆုံး ဇာဟိတ်ဟူဆိန်၏ နေအိမ်ကို ဝန်းရံခဲ့သည်။ ရောက်ရောက်ချင်းအိမ်ထဲသို့ သေနတ်ချိန်းပစ်ခတ်ရာ ၁ဝ နှစ်သားအရွယ် ကလေးတစ်ဦး၏ ဦးခေါင်းမှန်ပြီး ဦးနှောက် ပွင့်ထွက်သွားခဲ့သည်။ အရာရှိငယ် တစ်ဦးက အိမ်ကို ဓာတ်ဆီလောင်း မီးရှို့ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ရာ နောက်ဆုံး မီးမရှို့ဘဲ အမျိုးသမီးများကို အနီးရှိ အသတ်ခံရသူ မလဝီ အဒူခါလိပ်၏ နေအိမ်ထဲခေါ်သွင်းပြီး တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်ရှိ အဝတ်အစားထဲသို့ လက်နှိုက်ကာ မဖွယ်မရာ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ပစ္စည်းရှာဖွေခြင်း၊ ရွှေငွေ လက်ဝတ်ရတနာများ လုယူခြင်း၊ အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းများ လူမဆန်စွာ ကျူးလွန်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားများနှင့်‌ ယောက်ျားကလေးများကို ဦးဇာဟိတ်ဟူဆိန်၏ နေအိမ်ထဲမှ တစ်ယောက်ချင်းစီ ခေါ်ထုတ်ပြီး ကြိုးထုပ်၊ မျက်နှာစည်း၊ မှောက်ခိုင်း၍ အနီးရှိ အဒူဂေါ်ဖောရ်၏ နေအိမ်ခြံထဲတွင် ဒူးထောက်ထိုင်ခိုင်းပြီး အချို့ကို သေနတ်ပစ်ခတ်၊ အချို့ကို လည်လှီးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ 

အလောင်းများကို စစ်တပ် ဖော့ကား (Faw)ဖြင့် နေဝင် မိုး ချုပ်ချိန်ထိ သယ်ယူ၍ ခမရ ၅၆၄ ရှေ့ဘက်မျက်နှာချင်းဆိုင် ကျွဲနွားချည်ရာ ကုန်းပေါ်ရှိ မန်ကျည်းပင်အောက်တွင် ကျင်းတူး မြှုပ်နှံဖျောက်ပစ်လိုက်သည်ကို ကုလားပန်းဇင်ချောင်း တစ်ဘက်ကမ်း ဒါးပိုင်ဆရာ၊ မောင်ကြီးတောင်မှ ရွာသားများက ၎င်းနေ့တွင် မျက်မြင် တွေ့ရှိခဲ့ပါသည်။ အချို့အလောင်းများကို အဒူဂေါ်ဖ္ဖေါရ်၏ အိမ်ခြံထဲတွင် တွင်းတူး မြေမြှုပ်ခဲ့ရာ အလောင်းအချို့ ပေါ်လာခဲ့သည်ကို တွေ့မြင်ရခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ လည်လှီး သေနတ်ပစ်သတ်ဖြတ်ခံရသူများထဲတွင် အဖိုးကြီးများနှင့် အရွယ်မရောက်သေးသော ကလေးလေးများအပါအဝင် အယောက် ၈ဝ ကျော်ခန့် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်နှင့် ရခိုင်အစွန်းရောက်သမားတို့၏ သတ်ဖြတ်ခြင်းကို ရက်ရက်စက်စပ်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၇ ခု သြဂုတ်လ၂၈ ရက်နေ့မှစ၍ စစ်တပ်က နေအိမ်များ မီးရှို့ခဲ့သည်။

အဆိုပါစစ်ကြောင်းအဖွဲ့တွင် ခမရ ၅၆၄ မှ ဌာနချုပ် တပ်ခွဲမှူး ဗိုလ်မှူး သန့်ဇင်ဝင်း လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ပြီးနောက်  လူသတ်မှုကို ဖုံးကွယ်ရန် တောင်ဘာဇား နခခ မှ ရခိုင်အစွန်းရောက်သမား ရိုဟင်ဂျာကို သေလုမတတ် မုန်းတတ်သူ ရဲအုပ် ဗိုလ်ကြီး ထွန်းနိုင်နှင့် ၎င်း၏ သားတပည့် လက်ရုံး အမာခံ တပ်ဖွဲ့ဝင် မောင်မောင်ဌေး နှင့် ကိုကိုအေး အပါအဝင် အမှုစစ်အဖွဲ့များက တောင်ဘာဇားအပိုင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများကို ရုံးသို့ ခေါ်ယူပြီး ပဋိပက္ခအတွင်း အသတ်ခံရသူများသည် အာဆာများဖြစ်ကြောင်း ပြောပြပြီး၊ စာရွက်အလွတ် ပေါ်တွင် အတင်းလက်မှတ်ထိုးခိုင်း၍ လက်မှတ်ထိုးဖို့ သဘောမတူလျှင် အာဆာ အားပေးဟု အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ ၎င်း ဗိုလ်ကြီး ထွန်းနိုင် သည် ၂ဝ၁၇ ခုနှစ် အရေးအခင်းနောက်ပိုင်း ကျန်ရစ်သော ရိုဟင်ဂျာများကို အာဆာ အားပေးဟု ဖမ်းဆီး နှိပ်စက် တံဆိပ်ကပ် ခြိမ်းခြောက်လျက် တစ်ဦးလျှင် ငွေကျပ် သိန်းပေါင်း ရာနှင့်ချီ ညှစ်ခဲ့သည်။ လူသတ်သည့် မောင်နု စစ်ကြောင်းတွင် ၎င်း၏ နခခ တပ်ဖွဲ့ဝင်များပါဝင်သည်။

အဆိုပါ မောင်နုရွာ စစ်ကြောင်းတွင် တပ်မ ၉၉ နှင့် တပ်မ ၃၃ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များလည်း ပါရှိကြောင်း သတင်းထွက်ခဲ့သည်။

အဆိုပါ မောင်နုရွာ အစုလိုက်သတ်ဖြတ်ပွဲကို ထပ်မံ ဖုံးကွယ်ရန် ဖက်ဆစ် မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရက ၂ဝ၁၉ ခုနှစ်တွင် နေပြည်တော်မှ ဗိုလ်ချုပ်မြတ်ကျော် ဦးစီးသော စစ်တပ် စုံခုံအဖွဲ့ကို မောင်နုရွာ သို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့က နစ်နာသူ မိသားစုဝင်များ၏ ထွက်ဆိုချက်များကို အရေးမစိုက်ဘဲ ထွက်ဆိုသူများအား ငွေကြေး ပေးဆောင်ခြင်း၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းစသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ဖျောင်းဖျကာ စစ်တပ် အလိုကျ ရေးသားချက် စာရွက်ပေါ် တွင်သာ လက်မှတ်ထိုးခိုင်းခဲ့သည်။



ပုံ- မောင်နုရွာ အစုလိုက်သတ်ဖြတ်မှုတွင် အသတ်ခံခဲ့ရသူအချို့၏ ပုံ။

Credit FB.


“အောက်သား” ဆိုတာ ဘယ်သူလဲ ?

 


“အောက်သား” ဆိုတာ ဘယ်သူလဲ ?


အောက်သား ဆိုသော အခေါ် အပြော စကားလုံးကို များစွာ ကြားဖူးပါသည်။ ရခိုင်လူမျိုးအများစု သုံးနှုန်းကြသည်။ အချို့က ထို စကားလုံးသည် မြန်မာလူမျိုးကို ရည်ညွှန်းခြင်းဟု ဆိုသည်။ အချို့က ဗမာဟု ဆိုသည်။ မဟုတ်ရေးချ မဟုတ်ပါ။ ထိုစကားလုံးသည် မြန်မာ / ဗမာကို ရည်ညွှန်းခြင်း လုံးဝ မဟုတ်ကြောင်းကို ကျမ်းကိုင်၍ ဆိုဝံ့ပါသည်။ ဘယ်ကျမ်းကို ကိုင်မှာလဲ ဆိုလျှင်တော့ ရခိုင်လူမျိုးများ ပြောသည့် စကား ဖြစ်၍ ရခိုင် ကျမ်းများကိုသာ ကိုင်စွဲရပါမည်။ ဤနေရာတွင် စာနှင့် ပေနှင့် အတိအကျ မှတ်တမ်း တင်ထားသော အချက်များကိုသာ စဉ်းစာမည် ဖြစ်ပြီး ဘာဘာ ပြောရေ၊ အဖိုးသျှင် ပြောရေ၊ အဘောင်သျှင် ပြောရေ ဆိုသည် များကို လုံးဝ ထည့်သွင်း စဉ်းစားမည် မဟုတ်ပါ။ ထိုစကားလုံးကို သေချာစွာ မသိသော လူတို့သည် ရှေးဟောင်း ရခိုင့်စာပီ တို့ကို သေချာစွာ မဖတ်ဖူး ကြသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

ရာဇဝင် သမိုင်းအကြောင်း ဖတ်မည်ဆိုလျှင် “သမားဆို အိုမှ” ဟူသော အယူအဆကို နှစ်သက်ပါသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်း တခုသည် ရှေးကျလေ၊ ပုံနှိပ်မူ စောလေ ပိုကောင်းလေ ဟု ယူဆပါသည်။ အဘယ်ကြော်င့် ဆိုသော် ယခုခေတ်တွင် သမိုင်း အတုလုပ်လိုသူများ ပေါများလာသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ AI ကို ရေးခိုင်းကာ သက္ကရာဇ် အတု၊ ရာဇဝင်အတုများ ဖန်တီးနေသူများကိုလည်း ဝမ်းနည်းဖွယ် တွေ့ရပါသည်။ ကြိုက်သည် ဖြစ်စေ၊ မကြိုက်သည်ဖြစ်စေ ကိုယ့်အဘိုးအဘွားများ မမွေးဖွားခင် နှစ်ပေါင်းများစွာက ရှိခဲ့သော သမိုင်းကျမ်းများကို စာလုံးပေါင်းများ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ စာပိုဒ် အချို့ကို ဖြုတ်ပစ်ခြင်းများကား မလုပ်သင့် မလုပ်ထိုက်သော အပြုအမူ များပါပေ။ မှားလျှင် မှားသော နေရာများကိုသာ အထောက်အထားနှင့် ပြောဆိုသင့်သည်။ သမိုင်း မရှိခြင်းသည် ရှက်စရာ မဟုတ်ပါ၊ အတုများ ဖန်တီးခြင်း သည်သာ ရှက်စရာ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် သက္ကရာဇ် ၂၀၀၀ နောက်ပိုင်းတွင် ရေးသော သမိုင်းစာအုပ်များကို ကိုးကား မပါလျှင် မယုံကြည်ပါ။ ဤကား စကားချပ် ဖြစ်ပါသည်။




ရခိုင် ရာဇဝင် ကျမ်းများကို အားလုံး မဖတ်ဖူးသော်လည်း အတော် အတန်တော့ ဖတ်ရှုဖူးပါသည်။ ကိုယ်ပိုင် အယူအဆ အရမူ မြန်မာ ပြီးလျှင် ရာဇဝင် သမိုင်းကျမ်း အများဆုံး ရေးသားခဲ့သော လူမျိုး ဖြစ်သည်။ အောက်သား ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အခြား ရာဇဝင်ကျမ်း များတွင် မတွေ့ရ၊ အစောဆုံး တွေ့ရသော ရာဇဝင် ကျမ်းမှာ “မဟာ ဝိဟိံက ရခိုင် ရာဇဝင် မော်ကွန်း လင်္ကာ” ဖြစ်သည်။ ၁၇၈၄ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရေးသားခဲ့သည် ဟု အဆိုရှိသည်။ ရေးသားသူမှာ ဒွါရဝတီ ဆရာကျော်မဲ ဖြစ်သည်။ နာမည်ကျော် ငမည်းရာဇဝင် ဆိုသည်မှာလည်း ထို ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ရေးသား ပြုစုသော ရာဇဝင် ဖြစ်မည်ဟု ယူဆပါသည်။ မဟာဝိဟိံက ရခိုင် ရာဇဝင် လင်္ကာမှာ စုစုပေါင်း ၄၉ ပိုဒ် ရှိပြီး ကာရန်လည်းမိ၊ ရခိုင် အသုံးအနှုန်း များကိုလည်း သုံးစွဲထားသည်။ ရေးသားပုံမှာ အတော် အဆင့်အတန်း မြင့်ပြီး ခုခေတ်လူများ တုပ ရေးသားဖို့ မလွယ်ဟု ယူဆပါသည်။

ထို ရာဇဝင် လင်္ကာ အပိုဒ်ရေ ၄၂ တွင် “မချို့ရန်ပွား၊ တိုင်းကားနိုင်ငံ၊ ပြည်ပုဂ္ဂံက၊ နန်းစံစိုးပေ၊ မြန်မင်းဆွေလျှင်၊ ဗိုလ်ခြေများစွာ၊ ချီ၍လာလျှက်” ဟု ရေးသားထားပါသည်။ ထိုနှစ်ကား မြန်မာဘုရင် မင်းခေါင်က ရခိုင်သို့ ချီတက် တိုက်ခိုက်သောနှစ် ဖြစ်ပါသည်။ မင်းဆွေ ဆိုသည်မှာ ဘုရင်မင်းခေါင်၏ ငယ်နာမည် ဖြစ်ပါသည်။ “မြန်မင်းဆွေ” ဟု ရေးသား ထားသည်ကို သတိပြုပါ။ မြန်မာ မင်းဆွေ ဟု ဆိုလိုဟန် ရှိသည်။ အောက်မင်းဆွေ ဟု လုံးဝ ရေးမသွားသည်ကို သတိပြုရမည်။ ထိုစာပိုဒ်မှာပင် “အယူရိုင်းစိုင်း၊ တလိုင်းမောင်ခွင်၊ တနှစ်ပင်တည်း” ဟု ရေးသား ထားပြန်သည်။ ထိုစာမှာ ဘုရင်မင်းခေါင်၏ တပ်တို့ ပြန်သွားသော် ရာဇာဓိရာဇ်က လာရောက် တိုက်ခိုက်ပြီး မောင်ခွင် ဟူသော တလိုင်းအမတ်ကို မြို့စောင့် ခန့်သည့် အကြောင်း ဖြစ်သည်။ ဤအကြောင်းကို ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း ဒုတိယတွဲ စာမျက်နှာ ၁၀ တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ မူရင်း ရခိုင် ရာဇဝင်မှာပင် တလိုင်းမင်း၊ တလိုင်းအမတ်ဟု ရေးသားထားပါသည်။ အယူရိုင်းစိုင်း၊ တလိုင်းမောင်ခွင် ဆိုသူမှာ ထိုအမတ်ပင်တည်း။ ထိုစာပိုဒ်၏ အောက်ဆုံးတွင် “အောက်သားတလိုင်း၊ အယူရိုင်းရို့၊ ပြိုင်ခိုင်းတိုက်ခါ၊ ဟိသောခါဝယ်၊ ရာဇာစောမွန်၊ ရောက်လာပြန်သော်” ဟူ၍ ရေးသားထားပြန်သည်။ တလိုင်းလူမျိုး ဆိုသည်ကို အောက်သားဟု ရေးသွားသည်။

ဆက်လက်၍ အပိုဒ်ရေ ၄၇ တွင် “ဧကာဧက၊ ထိုကာလဝယ်၊ အင်းဝခေါ်ထ၊ ပြည်ဌာနက၊ ဒေါသရန်ပွား၊ ပျူအောက်သားရို့၊ ခိုက်ပွားရန်ရှာ၊ တိုက်ဖျက်လာ၍” ဟု ရေးသား ထားသည်။ ထို သက္ကရာဇ်မှာ ဘိုးတော်ဘုရား ဗဒုံမင်းက ရခိုင်ကို ချီတက် တိုက်ခိုက်သော နှစ် ဖြစ်ပါသည်။ “ဒေါသရန်ပွား၊ ပျူအောက်သားရို့” ဟု သုံးနှုန်း သွားပါသည်။ ကြည့်ရသည်မှာ ဘိုးတော်ဦးဝိုင်းက ပျူစစ်တပ်များကို သီးသန့် စေလွှတ်လိုက်ဟန် တူသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် အလယ်လောက်အထိ ပျူများ တပ်မကြီးများ ဖွဲ့စည်းကာ စစ်ဆင်နိုင်သည် အထိ အများအပြား ရှိနေကြောင်း သိရသည်။ ပျူများကို အောက်သား ဟူ၍ သုံးနှုန်းသွားပြန်သည်။

ဆက်လက်ပြီး အပိုဒ်ရေ ၄၈ တွင် “များစွာခွတ်ထစ်၊ သတ်၍ပစ်လျှက်၊ အချစ်ဝါဿနာ၊ မဟိပါငြား၊ ပျူအောက်သားသည်၊ စကားမုသားဝါဒီတည်း” ဟု ရေးသား ထားပြန်သည်။ ဘိုးတော်ဘုရား၏ ပျူ စစ်တပ်တို့သည် ခြေလွန်လက်လွန် လုပ်ခဲ့ကြသည်ဟု ရေးသားထားသည်။ မြန်မာဟု လုံးဝမရေး၊ ဗမာဟုလည်း မရေး ခြေလွန်လက်လွန် ပြုမူသူများမှာ အောက်သား ပျူများ ဖြစ်သည်ဟု ရေးသားသည်။ ပျူများသည် ထို ကိစ္စများကို လုပ်အပြီးတွင် သမိုင်းထဲမှ လုံးဝ ပျောက်သွားခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မျိုးတုံးသွားပြီဟု တိုင်းရင်းသား အားလုံးနီးပါး လက်ခံထား၍ လိုက်ရှာရန်လည်း မဖြစ်နိုင်တော့ပါ။ မြန်မာ/ ဗမာ နှင့် ပျူ လုံးဝ မတူပါ ဆိုသည်ကို တိုင်းရင်းသား အားလုံး ဝိုင်းပြောနေသောကိစ္စဖြစ်၍ အထူး ပြောဖို့ မလိုတော့ဟု ယူဆပါသည်။ တိုင်းရင်းသားတို့ ပြောသည်ကို ထည့်သွင်း စဉ်းစားပေးရပါမည်။ မြောက်ဦး ကိစ္စကို တရားခံ ရှာလိုလျှင် မြန်မာများကို ရှာရန်မဟုတ်၊ ပျောက်ကွယ်သွားပြီ ဆိုသော ပျူလူမျိုးများကိုသာ တွေ့အောင် ရှာရပါတော့မည်။


ဒေးဝန်းကြီး အောင်ကျော်ရွီး ရေးသော ကိုယ်တွေ့ ရခိုင်ပြည်သိမ်း မှတ်တမ်းတွင်မူ အပိုဒ်ရေ ၁၂ တွင် “ယင်းသောခါမြို့ဝန်ကား၊ ရဲစက်ကေသည်၊ ထိုဝယ်သျှမ်းအောက်သားသည်၊ ကြောက်ဝှန်ငြားမကြံသာ၊ ကိုယ့်မယားကို၊ လက်ဖျားဆွဲကိုင်လျှက်” ဟု ရေးသား ထားသည်။ သျှမ်းလူမျိုးကို အောက်သားဟု ရေးသား ထားပြန်သည်။ ဒေးဝန်းကြီး အောင်ကျော်ရွှီး ဆိုသူမှာ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲတွင် အင်္ဂလိပ်ဖက်မှ ပါဝင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ပထမစစ်ပွဲတွင် ရှမ်းလူမျိုး အများအပြားက မြန်မာဘုရင်ဖက်မှ ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ရခိုင်လူမျိုးများက အင်္ဂလိပ်ဖက်မှ ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ဝက်ထီးကန် တိုက်ပွဲတွင် သျှမ်း အမျိုးသမီး စစ်ဗိုလ် ၃ ဦး ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်မှာ အင်္ဂလိပ် စစ်မှတ်တမ်းများတွင်ပါ ချီးကျူးရပါသည်။ ၂ ဦးမှာ တိုက်ပွဲတွင် ပြောင်မြောက်စွာ ကျဆုံး ရှာသည်။ ထိုကြောင့် ရခိုင်တပ်နှင့် ရှမ်းတပ် အချို့ တိုက်ပွဲတွင် ရင်ဆိုင် မိကြဟန်တူသည်။ ထို့ကြောင့် သျှမ်း လူမျိုးများပါ တောင်ပေါ်တွင် နေသူများ ဖြစ်ပါလျှက် အောက်သားဘွဲ့ ရသွာဟန် တူသည်။ ဒေးဝန်းကြီး အောင်ကျော်ရွှီး၏ မှတ်တမ်းမှာ ဆရာကျော်မဲထက် များစွာ နောက်ကျပြီး အဆင့်လည်း မမြင့်လှပါ။ ထို သျှမ်းလူမျိုး လင်မယား နှစ်ဦးအား သူ သတ်ပစ်လိုက်ကြောင်း ရေးထားသည်မှာ စိတ်မချမ်းမြေ့ဖွယ် ဖြစ်နေပါသည်။
ယခု အထောက်အထားများကို ကြည့်လျှင် အောက်သား ဟူသည်မှာ လူမျိုး တမျိုးတည်းကို ခေါ်သည် မဟုတ်ကြောင်း တွေ့ရပေလိမ့်မည်။ တလိုင်းလည်း အောက်သား၊ သျှမ်းလည်း အောက်သား၊ မြန်မာလည်း အောက်သား၊ ပျူလည်း အောက်သား ဖြစ်နေကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထူးခြားသည်မှာ ထိုလူမျိုးများ အားလုံးသည် ရခိုင်ပြည်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ချိန်တွင် အောက်သားဘွဲ့ကို ရသွားကြကြောင်း တွေ့ရသည်။ အမေရိကန် လာတိုက်လည်း အောက်သားထရမ့် ဟူသော ဘွဲ့ ရသွားပေလိမ့်မည်။

ထို့ကြောင့် လူမျိုးတမျိုးသည် အောက်သားဘွဲ့ ရလိုပါက ရခိုင် လူမျိုးတို့နှင့် တိုက်ခိုက်ရန် လိုသည်ဟုသာ ယူဆမိပါတော့သည်။ အထောက်အထားများကို သေချာစွာ သိမ်းစေလိုပါသည်။ ယခုခေတ်တွင် တချို့ မရိုးသားသူတို့သည် ရှေးစာပေ အထောက်အထားများကို ဖျက်ဆီးလေ့ ရှိသည်ဟု ကြားရသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

— စံလှကြီး

(မင်းသစ် FB ပို့စ်မှ ကူးယူ)



Friday, January 16, 2026

အနောက်တံခါးက ကျူးကျော် ရခိုင်ရွာသစ်များ

 
ဓာတ်ပုံ - ကိုးတန်ကောက်အနီးက ရခိုင်ရွာသစ်။ (၂၀၁၈ ဇန်နဝါရီ ၇)


၂၀၁၈ မှာ မောင်တော ခရီးစဉ်သွားတော့ အင်းဒင်၊ ကြိမ်ချောင်း၊ ကိုးတန်ကောက် စတဲ့ ရွာတွေကို ပြန်ရောက်တယ်။ အဲ့ဒီမှာ ကိုးတန်းကောက်ရွာနားမှာ ရွာသစ်တရွာ တည်နေတာ တွေ့ရတယ်။ ပါလာတဲ့သတင်းထောက်တွေက ကားပေါ်ကဆင်းပြီး စနည်းနာကြတာပေါ့။

သွပ်မိုး ထရံကာ၊ သုံးထပ်သားကာတဲ့ အိမ်ခြေ ၂၀ လောက် အသစ်ဆောက်နေတာ တွေ့တယ်။ ဒီရွာသစ်နဲ့ မနီးမဝေးမှာတော့ မီးရှို့ခံထားရဲ့ မွတ်ဆလင်ရွာတွေ ရှိတယ်။ ဘူဒိုဇာနဲ့ထိုးပြီး ရှင်းလင်းရေးလုပ်နေတာ ရှိတယ်။

ဒီရွာသစ်ထဲ ရောက်လာကြတဲ့လူတွေက ရခိုင်လူမျိုးတွေ၊ ဒါပေမဲ့ မောင်တော စစ်တွေ ရသေ့တောင် ဒေသခံတွေ မဟုတ်ကြဘူး။ ကျနော် ဒါကို သတိထားမိတာက စကားပြောတဲ့ လေသံ။ အဲ့ဒါနဲ့ တွေ့တဲ့လူတွေကို မေးကြည့်တော့ အများစုက သံတွဲ၊ ဆင်ခေါင်းရွာဘက်က လူတွေဖြစ်နေတယ်။ တောင်နဲ့မြောက် အဝေးကြီး။

ဆင်ခေါင်းရွာဆိုတာ ၂၀၂၄ ဇွန်လတုန်းက စစ်တပ်က ဗုံးကြဲလို့ လူ အနည်းဆုံး ၆၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့တဲ့ ငါးဖမ်းဇုန်ရှိတဲ့ ရွာကြီး။ တချို့လည်း ဂျိတ္တော၊ လင်းသာဘက်ကလူတွေပါတယ်။ ဂျိတ္တော၊ လင်းသာဆိုတာ သံတွဲ ငပလီနားက ရေလုပ်ငန်းလုပ်ကြတဲ့ ရွာကြီးတွေ။ ရောက်လာတဲ့လူအများစုက ချို့တဲ့ကြတယ်၊ ကလေးတွေကို မေးတော့ အသက် ၇ နှစ် ၈ နှစ်တွေ၊ ကျောင်းမနေဖူးကြဘူး။

ဒီလူတွေ ဘယ်လိုလုပ်ပြီး ဒီနေရာတွေကို ရောက်လာကြတာလဲ။

အစ္စရေး အနောက်ဘက်ကမ်းမှာ ပါလက်စတိုင်းတွေပိုင်တဲ့ မြေနေရာတွေကို ဂျူးတွေက ဝင်စီး၊ မောင်းထုတ်တာကို Fauda ဆိုတဲ့ ဇာတ်ကားထဲ ပထမဆုံး ကြည့်ဖူးတယ်။

ဒီဇာတ်ကားက ၂၀၁၅ တုန်းက စရိုက်ခဲ့တာ။ ဒီဆီးရီးကို အစ္စရေးရဲ့ ဝါဒဖြန့်ချိရေးလို့ ဝေဖန်ကြပါတယ်။ ပြောရရင် ရခိုင်မှာ တကယ့်ပြဿနာတွေ မစသေးတဲ့အချိန်ပေါ့။ အစ္စရေး-ပါလက်စတိုင်းအရေးကလည်း ခုလိုမျိုး ကမ္ဘာ့စာမျက်နှာပေါ် အုံးအုံးကြွက်ကြွက် မဖြစ်သေးဘူး။

ဒီအကြောင်း လိုက်ရှာဖတ်တော့ အဲ့ဒီလူတွေနဲ့ပတ်သက်တဲ့အကြောင်းအရာက အတော်ရှုပ်ရှုပ်ထွေးထွေး ဖတ်ရတယ်။ အစ္စရေးအစိုးရက ခွင့်ပြုထားတဲ့ နယ်မြေလုသူတွေရော၊ ခွင့်မပြုဘဲ ထင်ရားစိုင်းနေတဲ့ နယ်မြေခံတွေရော။ အမျိုးသားရေးသမားတွေက အစိုးရကို အကြပ်ကိုင်တာတွေကြောင့် ဥပဒေစိုးမိုးရေးနဲ့ အမျိုးသားရေးကြားမှာ ဗျာများနေတာတွေရော စုံလို့။

ဒီ နယ်မြေလုသူတွေဟာ ခုချိန်ထိ အနောက်ဘက်ကမ်းမှာ မထူးတော့တဲ့ သတင်း၊ မထူးတော့တဲ့ အကြောင်းအရာ ဖြစ်နေပါပြီ။ ဘယ်အချိန် သတင်းဖတ်ဖတ် new settlements in west bank ဆိုတဲ့ သတင်းတွေကို အမြဲဖတ်ရဆဲပါပဲ။

ရခိုင် မောင်တောက အပြန် ဒီအကြောင်းကို Forsaken at the ‘western gate’ ဆိုပြီး Frontier Myanmar မှာ ကျနော် ဆောင်းပါးရေးခဲ့ပါတယ်။

ရခိုင်တောင်ပိုင်းက လူတွေကို မြောက်ပိုင်းက ရွာသစ်တွေဆီ ပို့တာက 'အနောက်ဘက်တံခါး ကာကွယ်ရေး' ဆိုတဲ့အဖွဲ့ပါ။ ဒီအဖွဲ့က သံတွဲ၊ ဆင်ခေါင်း၊ ဂျိတ္တော လင်းသာဘက်က ဆင်းရဲချို့တဲ့တဲ့ မိသားစုတွေကို 'အိမ်နေရာပေးမယ်၊ မြေနေရာပေးမယ်၊ စားသောက်စရိတ် ထောက်ပံ့ပေးမယ်' လို့ ကတိပေးပြီး ခေါ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အများစုက အဲ့ဒီသတင်းကို Viber ကနေတဆင့် သိရတာလို့ ဆိုတယ်။

အဲ့ဒီတုန်းက သိရတဲ့စာရင်းအရ အိမ်ထောင်စု ၅၀ လောက်ရှိမယ်။ ထပ်လည်း လာအုန်းမယ်လို့ သူတို့က ပြောတယ်။ အားလုံး ကတိပေးပြီး ခေါ်လာပေမဲ့ ဒီရောက်တော့ လူအုပ်ကြီး ဒုက္ခရောက်ကြတယ်။ အဓိကကတော့ ဘယ်ကစပြီး လုပ်ကိုင်စားသောက်ရမှန်း မသိကြတာပါ။

ဆန်ပေးတယ်၊ ဆီးပေးတယ်၊ အိမ်ပေးတယ်ဆိုပေမဲ့ ပိုက်ဆံ တပြားမှ မရှိတော့ လှေမဝယ်နိုင်ဘူး။ လှေမရှိတော့ ရေထဲ မဆင်းနိုင်ဘူး။ နောက်ဆုံး လှေရှိရင်တောင် ရေကြောနားမလည်တော့ ဘယ်နေရာမှာ ငါးရတယ်ဆိုတာ မသိဘူး။

ရခိုင်မှာ ရွာမှာနေကြသူအများစုထဲ တော်ရုံလူက တောင်တက် မျှစ်ချိုး၊ ကြိမ်ခုတ်တော့ တတ်ကြတာချည်း။ ဒါပေမဲ့ ဒီလူအုပ်ကြီးဟာ သူ့နောက်မှာ မေယုတောင်ကြောကြီးရှိပေမဲ့ တော မကျွမ်းတော့ ဘယ်နေရာမှာ ထင်းခုတ်ရမယ်ဆိုတာတောင် မသိကြဘူး။

အဲ့ဒီတုန်းက ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညီပုကို ကျနော် ဒီကိစ္စမေးပါတယ်။ ဒီလူအုပ်ကြီးကို ခေါ်ချလာတဲ့လူတွေကို ဘယ်သူက ခွင့်ပြုတာလဲဆိုတဲ့ကိစ္စပါ။ ဦးညီပုမှာလည်း တိကျတဲ့အဖြေ မရှိပါဘူး။

နောက်ပိုင်းတော့ ဒီလူအုပ်ကြီး သတင်း မကြားရတော့ပါဘူး။ တချို့လည်း သူ့တို့ဇာတိ ဆင်ခေါင်း ဂျိတ္တော ပြန်သွားကြတယ်လို့ ဆိုတယ်။ တချို့လည်း စစ်တွေမှာ ကျဘမ်းလုပ်နေကြတယ်ဆိုတယ်။

'အနောက်ဘက်တံခါး ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့' အတွက်တော့ ဒီစီမံကိန်းက အထ မမြောက်လိုက်တဲ့ စီမံကိန်းတခုလို့ ဆိုမလား မပြောတတ်ပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီ ရခိုင် မိသားစုများစွာကတော့ အမျိုးသားရေး လှုပ်ရှားမှုတခုအောက်မှာ လူမသိ သူမသိ အသုံးချခံလိုက်ရတယ် ဆိုတာကိုတော့ ငြင်းလို့ မရပါဘူး။

မြတ်ကျော်သူ

ဓာတ်ပုံ - ကိုးတန်ကောက်အနီးက ရခိုင်ရွာသစ်။ (၂၀၁၈ ဇန်နဝါရီ ၇)

#January 16, 2029 (Myat Kyaw Thu's FB post)

Monday, October 27, 2025

မိဟ်ရာဘ် ၏နောက်ကွယ်က ရှေးခေတ် အသံချဲ့စနစ်နည်းပညာ

 



မီဟ်ရာဘ် အသံပဲ့တင်သံပြုသော နေရာလပ်ကို မသမာသူတို့၏ စွပ်စွဲချက်များအား ချေဖျက်ခြင်း


ဗလီတွေမှာ အီမာမ်ရှေ့ဆောင်ဆရာရဲ့ အရှေ့က အခွက်ပုံစံ နေရာကြီးကို မီဟ်ရာဘ် (Mihrāb) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ၎င်းဟာ မွတ်စလင်မ်တွေ ဆွလာသ် ဆုတောင်းဝတ်ပြုတဲ့အခါ မျက်နှာမူရမယ့် ကမ္ဘာပေါ်က မက္ကာမြို့ရှိ ကာဗာ ဝတ်ကျောင်းတော်ရဲ့ ဦးတည်ရာ (ကစ်ဘ်လာ)ကို ညွှန်ပြပေးခြင်းဖြစ်ပြီး ဗလီရဲ့ ဒီနံရံကို ကစ်ဘ်လာ နံရံ လို့ ခေါ်ကြပါသေးတယ်။ ကစ်ဘ်လာ ဦးတည်ချက်ပြဖို့အတွက် မီဟ်ရာ ဘ်တွေ ထားရှိရခြင်းဖြစ်တယ်။

အစ္စလာမ်ဘာသာမှာ အီမာမ် (ရှေ့ဆောင်) ဟာ အဲ့ဒီ အခွက်ပုံစံနေရာ (မီဟ်ရာဘ်) ရဲ့ ရှေ့မှာ မတ်တပ်ရပ်ပြီး အဖွဲ့လိုက် ဆုတောင်းဝတ်ပြုခြင်းကို ဦးဆောင်ရပါတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဗလီအားလုံးရဲ့ မီဟ်ရာဘ်ကို ဗလီရဲ့ အတွင်းပိုင်းမှာ အထူးအလှဆင်ထားလေ့ရှိပြီး၊ ဗလီတစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဒီဇိုင်း တည်ဆောက်ထားပုံခြင်းလည်း မတူညီကြပါဘူး။ သူ့ဒေသရဲ့ ဗိသုကာဟန်တွေနဲ့ အများအားဖြင့် တည်ဆောက်လေ့ရှိကြပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း ထိုနည်း၎င်းပါပဲ။ ဗလီ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု မီဟ်ရာဘ် ဗိသုကာလက်ရာတွေ မတူကြပါ။ ဒါပေမဲ့ ဗလီရဲ့ ဝတ်ပြုဆောင်အတွင်းမှာ မီဟ်ရာဗ်က အမြင်အားဖြင့် အဓိက အာရုံစိုက်ရာနေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် လက်ရာမြှောက်တဲ့ ဗသုကာတွေနဲ့ စီခြယ်အလှဆင်ထားကြလို့ပါပဲ။

မီဟ်ရာဘ်ကို အများအားဖြင့် နံရံမှာ ခွက်ပုံစံ (အခေါင်းပေါက်) အနေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတာကြောင့် အသံကို ပိုမိုပြန့်ကျဲစေပြီး အီမာမ်ရဲ့ အသံကို ဝတ်ပြုသူတွေဆီ ပိုမိုကြားနိုင်စေတဲ့ ပဲ့တင်သံ (Acoustic) ရရှိစေပါတယ်။ ဒါဟာ ရှေးခေတ် ဗိသုကာပညာရဲ့ အသံကို အသုံးပြုတဲ့ ပုံစံတစ်မျိုးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ခွက်ပုံစံ တည်ဆောက်မှုက ခေတ်မီ မိုက်ခရိုဖုန်းတွေ မပေါ်ခင်ကတည်းက အီမာမ်ရဲ့ အသံကို ကျယ်လောင်ပြတ်သားစေဖို့ အထောက်အကူပြုခဲ့ပါတယ်။ ယနေ့ခေတ်မှာတော့ ဗလီတိုင်းလိုလိုမှာ မိုက်ခ်နဲ့ စပီကာကိုသာ အသုံးပြုနေကြပါပြီ။

အဓိက ပြောချင်တာက မီဟ်ရာဘ်ကို အသွင်တစ်ခုသဖွယ်ပုံဖော်ပြီး ဘာသာရေးစော်ကားမှုကို ဖော်ထုတ်ရခြင်းပါ။ ဘာလို့ အဲ့လို အခွက်ပုံစံတွေ တည်ဆောက်ထားရသလဲ ဆိုတာတွေပေါ့။ ဒါတွေသိရဖို့ ရှေးဟောင်းခေတ်ရဲ့ အသံမြှင့်တင်ခြင်း (Amplification) နည်းစနစ်ကို သိရှိနားလည်ဖို့ လိုပါတယ်။ ရှေးခေတ်လူမျိုးတွေဟာဆိုရင် နည်းပညာတွေ မရှိသေးပေမဲ့ အသံကို ပိုမိုကျယ်လောင်အောင်၊ ရှင်းလင်းအောင် ပြုလုပ်နိုင်တဲ့ နည်းပညာတွေ တီထွင်ဆန်းသစ်ခဲ့ကြတယ်။

ဂရိရုပ်ရှင်ရုံကြီးများ (Greek Amphitheaters) မှာ ဆိုရင် ဂရိလူမျိုးများ တည်ဆောက်ခဲ့သော ပြင်ပပွဲကြည့်စင်ကြီးများဟာ ဆီမီးကန့်လန့်ဖြတ် (Semicircular) ပုံစံရှိပြီး၊ ထိုင်ခုံတန်းများကို ထုံးကျောက် (Limestone) ကဲ့သို့သော မာကျောသောပစ္စည်းများဖြင့် အဆင့်ဆင့် တည်ဆောက်ထားကြပါတယ်။ ဒီပုံစံက စင်ပေါ်မှ စကားသံကို အနှောင့်အယှက်ကင်းစွာ ဖြန့်ကျက်နိုင်ပြီး ပရိသတ် ၁၄,၀၀၀ ခန့်အထိပင် စကားသံရှင်းလင်းပြတ်သားမှု (Speech Intelligibility) ကို အလွန်ကောင်းမွန်စွာ ရရှိစေပါတယ်။ Epidaurus ပြဇာတ်ရုံလည်း ယနေ့တိုင် အကောင်းဆုံး သက်သေပင်ဖြစ်တယ်။ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် ဗလီများမှာ ခုံးနှင့် ခွက်များ (Domes and Niches)ကို ရှေးယခင်က ဗိသုကာလက်ရာတွေအဖြစ် ထည့်သွင်း တည်ဆောက်လေ့ရှိကြတယ်။ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးများရှိခုံးအမိုးများ (Domes)နှင့် ဗလီများရှိ မီဟ်ရတ်ကဲ့သို့သော ခွက်ပုံစံနေရာများက ပဲ့တင်သံ (Reverberation) ကို ဖန်တီးပေးပါတယ်။ ၎င်းပဲ့တင်သံက ဆရာတော် သို့မဟုတ် အီမာမ်ရဲ့ အသံကို မြှင့်တင်ပေးတာကြောင့် အဆောက်အအုံထဲက လူအများကို ကြားနိုင်စေပါတယ်။ ဒါကြောင့် အသံပြုမဲ့သူရဲ့ ရှေ့မှာ အခုံးအခွက်ပါတဲ့ နေရာလပ်တစ်ခုကို ထည့်သွင်း တည်ဆောက်ထားရခြင်းဖြစ်တယ်။ အစ္စလာမ် ဘာသာမှာတော့ စောနက တင်ပြသလို အသံပိုမိုဖြန့်ကျက်နိုင်ဖို့ တည်ဆောက်ခဲ့ကြတဲ့ ဗိသုကာလက်ရာအပြင် ၎င်းမှာ တခြားဘာအဓိပ္ပာယ်မှ မရှိပါဘူး။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်လူအချို့ကတော့ ၎င်းတို့ရဲ့ တွေးထင်တဲ့ညစ်ပတ်သော ညဏ်စဉ်အတိုင်း စွပ်စွဲကြတာတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ဘာသာရေး အဆင့်အတန်းကို ဖော်ကျူးရာရောက်ရုံကလွဲပြီး တခြားမရှိဟုသာ ပြောဆိုနိုင်ပါတော့တယ်။



(အောက်တိုဘာလ ၂၇၊ ၂၀၂၅ ​)

#အစ္စလာမ့်အကြောင်းလေ့လာစရာ 
#ယုံကြည်ခြင်းသဘောတရားများ 

Wednesday, October 1, 2025

ထန်းရှောက်ခံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု

ထန်းရှောက်ခံရွာအနီးတဝိုက်တွင် တွေ့ရှိရသည့် သတ်ဖြတ်ခံရသူအချို့၏ အရိုးစုများ။


ထန်းရှောက်ခံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု


၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၂ ရက်နေ့၌ ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၏ အလယ်ပိုင်းရှိ အတွင်းငှက်သေကျေးရွာအုပ်စု၊ ထန်းရှောက်ခံကျေးရွာ ခေါ် ဟွိုင်ယာစုရိ ကျေးရွာမှာ ရာနှင့်ချီသော  ရွာသူရွာသား၊ ကလေး၊ လူကြီး၊ သက်ကြီးရွယ်အို၊ အမျိုးသမီး၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်၊ မသန်စွမ်းပါမကျန် အပြစ်မဲ့ပြည်သူများကို ရခိုင့်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (AA) က ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ အကြမ်းဖက် သတ်ဖြတ်ခြင်း၊အမျိုးသမီးများကို မုဒိမ်းကျင့်သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းနှင့် အေအေတပ်စခန်းများတွင် အမျိုးသမီးများကို လိင်ကျွန်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်းစသည့် ကြောက်မက်ဖွယ် ပြင်းထန်သောရာဇဝတ်မှုများကို လူသိရှင်ကြား ရက်ရက်စက်စက် ကျူးလွန်ခဲ့သည်။ 

ထန်းရှောက်ခံကျေးရွာ ခေါ် ဟွိုင်ယာစုရိ သည် ဘူးသီးတောင်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ငါးကီလိုမီတာခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ရိုဟင်ဂျာများသာနေထိုင်ပြီး အများစုမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ယင်းကျေးရွာကို မီတာ ၂၅၀ ခြား၍  ရွာနှစ်ရွာပိုင်းခြားထားသည်။ ကျေးရွာ၏ မြောက်ဘက်အပိုင်းရွာငယ်တွင် အိမ်ခြေ ၂၅ လုံးခန့်နှင့် တောင်ဘက်အပိုင်းတွင် အိမ်ခြေ ၂၀၀ ခန့် ရှိသည်။ စစ်ကောင်စီ၏ တပ်ရင်း ခမရ ၅၅၁ နှင့် နီးစပ်သည်။ 

၂၀၂၄ ခုနှစ် အစောပိုင်းလများအတွင်းက ရခိုင့်တပ်တော် (AA) သည် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၏ မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် တဖြည်းဖြည်း အောင်ပွဲများရရှိလာပြီး ထန်းရှောက်ခံကျေးရွာအနီးရှိ ခမရ ၅၅၁ တပ်ရင်းနှင့် စကခ ၁၅ တပ်မသို့ ချဉ်းကပ်လာသည်။


၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလဆန်းပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီ တပ်မတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားမှ စစ်မှူးထမ်းဥပဒေဖြင့် လူငယ်များကို အတင်းအဓမ္မဖမ်းဆီးကာ စစ်မှူးထမ်းစေခဲ့ရာ ထိုဒေသမှာလည်း ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) ကို ခုခံတိုက်ခိုက်ရန် ထန်းရှောက်ခံရွာနှင့် အနီးတဝိုက်ရွာများမှ စစ်မှူးထမ်း ၁၀၀ ခန့်ကို ဖမ်းဆီးစုစည်းခဲ့သည်။ 

ဧပြီလတွင် ကျယ်ပြန့်လာသော တိုက်ပွဲများကြောင့် ဘူးသီးတောင်မြို့၏ အရှေ့ဘက်ကျေးရွာများဖြစ်သော ရွက်ညိုတောင်၊ မောင်နာရွာနှင့် ကွန်တိုင်ကျေးရွာ စသည်တို့မှ ထောင်နှင့်ချီသောရွာသားများသည် ထန်းရှောက်ခံကျေးရွာနှင့် ဒါပြူချောင်းကျေးရွာ (ထန်းရှောက်ခါးကျေးရွာ၏ မြောက်ဘက် နှစ်ကီလိုမီတာအကွာ) များသို့ စစ်ဘေးရှောင်ခိုလှုံခဲ့ကြသည်။ ထန်းရှောက်ခံကျေးရွာသည် ခမရ ၅၅၁ တပ်ရင်းစခန်းနှင့် နီးစပ်ပြီး ဒါပြူချောင်းကျေးရွာသည် စစ်ကောင်စီ၏  အမှတ် ၁၅ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် [စကခ ၁၅]နှင့် နီးစပ်သောကြောင့် AA ၏ တိုက်ခိုက်မှုမှ ပို၍ဘေးကင်းလုံခြုံမည်ဟု ရွာသားများက ယုံကြည်ခဲ့ဟန်တူသည်။


၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ စတုတ္ထအပတ်အတွင်း စကခ ၁၅ တပ်မနှင့် နီးစပ်သောနေရာတွင် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာချိန်၌ ရခိုင့်တပ်တော် (AA) သည် ဒါပြူချောင်းကျေးရွာတွင် နေထိုင်သူအားလုံးကို ၎င်းကျေးရွာ၏ အနောက်တောင်ဘက် သုံးကီလိုမီတာခန့်အကွာ ဦးလှဖေကျေးရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ 

မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခမရ ၅၅၁ မှ စစ်ကောင်စီတပ်သားများသည် ထန်းရှောက်ခံကျေးရွာသို့ ရုတ်တရက်ရောက်ရှိလာပြီး စစ်မှူးထမ်းသစ်များအား ပေးထားသော လက်နက်အားလုံးကို ပြန်သိမ်းယူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ခမရ ၅၅၁ စခန်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့်လောက်သာ ရှိသည်။ ယခင်တပ်စွဲခဲ့သည့် စစ်ကြောင်းများသည် ဘူးသီးတောင်မြို့သို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။


မေလ ၂ ရက်နေ့ မနက်စောစောတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား စစ်ကြောင်းတစ်ခုသည် ရွာမြောက်ဘက်မှ ရောက်ရှိလာပြီး စစ်သား တစ်ဝက်ခန့်သည် ထန်းရှောက်ခံကျေးရွာထဲသို့ ဝင်ရောက်လာကာ ကျန်တစ်ဝက်သည် ရွာအရှေ့ဘက်ရှိ စစ်ကောင်စီ တပ်ရင်း ခမရ ၅၅၁ သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြောင်း ထန်းရှောက်ခံရွာသား မျက်မြင်သက်သေများက ထွက်ဆိုခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားတော့မည့် အနေအထားဖြစ်သောကြောင့် ရွာသားများကို နေအိမ်များမှ အမြန်ဆုံးထွက်သွားရန် ထိုစစ်ကြောင်းက သတိပေးခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရွာသားများသည် ရွာမှ မြောက်ဘက်သို့ အုပ်လိုက်စုလိုက် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။

စစ်ကောင်စီတပ်သားများထွက်သွားပြီးအချိန်အနည်းငယ်အကြာတွင် AA တပ်သားရာချီ ရွာထဲသို့ ဝုန်းဝုန်း ဝင်လာပြီး ရွာသားများကို နေအိမ်များမှ ထွက်သွားရန် အမိန့်ပေးပြန်သည်။ ထိုအခါ ရွာတွင်ကျန်ရစ်နေသည့် ရွာသားများသည် အခြားတစ်ဖက်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ ရွာ၏အရှေ့ဘက်ရှိ လမ်းမကြီးပေါ်တွင် AA တပ်သားများက စစ်ရှောင်ထွက်ပြေးလာသော ရွာသားအုပ်စုကြီးတစ်စုကို တားဆီးပြီး ၎င်းတို့နှင့်အတူ ခိုးရှောင်ခိုးဝှက် ထွက်ပြေးလာသော စစ်ကောင်စီတပ်သားနှစ်ဦးကို လွှဲအပ်ပေးရန် ရွာသားများကို ဖျောင်းဖျပြောဆိုခဲ့သည်။

ထိုစစ်သားနှစ်ယောက်ကို အေအေက ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားပြီးနောက် ပိတ်ဆို့ထားသော လူအုပ်ကို လွှတ်မပေးဘဲ လမ်းမပေါ်တွင် ခေါင်းငုံ့တန်းစီထိုင်စေခိုင်းသည်။  သို့နှင့် AA တပ်သားတစ်ဦး ကိုင်ထားသော စကားပြောစက်မှ "အားလုံး သတ်ပစ်လိုက်!" ဟု အမိန့်စကားကို ကြားခဲ့ရသည်ဟု အခင်းက လွှတ်မြောက်လာသော သက်သေများက ဆိုသည်။ ထိုအခါ AA တပ်သားများသည် ၎င်းတို့ရှေ့တွင် ခေါင်းငုံ့ထိုင်နေကြသော လူအုပ်ကြီးကို သနားစာနာစိတ်မဲ့ ရမ်းကားပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။

အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ် ရွာသားတစ်ဦးသည် သူ၏မိခင်၊ ဖခင်နှင့် ညီအစ်ကိုမောင်နှမငယ် ငါးဦးတို့ကို သူ၏ ရှေ့မှောက်တွင် ရက်ရက်စက်စက် ပစ်သတ်ခဲ့သည်ကို ကိုယ်တွေ့မြင်ခဲ့သည်။ AA တပ်သားများက အလောင်းများအကြား ရှာဖွေစစ်ဆေးပြီး အသက်ရှင်နေသေးသူများကို ထပ်မံရှာဖွေပစ်သတ်ချိန်တွင် ၎င်းသည် မိခင်၏သွေးစွန်းနေသော ခေါင်းခြုံပုဝါကို မိမိကိုယ်၌ဖုံးအုပ်၍ အသေဟန်ဆောင်ကာ အသက်ဘေးမှ လွှတ်မြောက်လာခဲ့သည်။

ထိုအတောအတွင်း ရွာမြောက်ဘက်သို့ ထွက်ပြေးနေသည့် နောက်ထပ် ရာနှင့်ချီသောရွာသားများကို လမ်းပေါ်တွင် AA တပ်သားများက တားဆီးပြီး ထိုရွာသားများကိုလည်း အလားတူ ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ရွာ၏အနောက်ဘက်ရှိ လယ်ကွင်းများကိုဖြတ်၍ ထွက်ပြေးနေသော ရွာသားများကိုလည်း AA တပ်သားများက လိုက်လံပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ရွာသားများ ထွက်ပြေးနေစဉ်တွင် အေအေ တပ်သားများက ထန်းရှောက်ခံကျေးရွာရှိ အိမ်အများစု မီးရှို့ခဲ့သည်။ ရွာတောင်ပိုင်းတွင် ဗလီတစ်လုံနှင့် အိမ်သာတစ်လုံး လွှဲ၍ ကျန်အဆောင်အအုံးအားလုံး ပြာကျစေခဲ့သည်။ 

အမျိုးသမီးငယ်အချို့ကို AA တပ်သားများက ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး မြက်ရှည်ခင်းထဲသို့ ဆွဲငင်သွားကာ မုဒိမ်းကျင့်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ အလောင်းကို အဝတ်တစ်ဝက်ဗလာနှင့် မိန်းမကိုယ်မှ ဝမ်းဗိုက်အထိ ဓားဒဏ်ရာရရှိထားသည့်အနေအထားဖြင့် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သူမ၏ ခေါင်းဖြတ်ထားသောသားနှစ်ဦး၏ အလောင်းများကို ၎င်းအမျိုးသမီး၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ပစ်ချထားသည်။

ထို့အပြင် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရန် ကြိုးစားနေသည့် အမျိုးသမီးငယ် ၁၂ ဦးကို AA တပ်သားများက ဖမ်းဆီးပြီး စစ်ကောင်စီထံမှ သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သော ခမရ ၅၅၁ စခန်းထဲတွင် လိင်ကျွန်အဖြစ်ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့ကြောင်းလည်း မျက်မြင်သက်သေများက ဖွင့်ဟခဲ့သည်။ ၎င်းအမျိုးသမီးများအနက်မှ လေးဦးသည် သေဆုံးခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း  သိရသည်။ 


လွှတ်မြောက်နိုင်ခဲ့သော ရွာသားအများစုသည် ထန်းရှောက်ခံကျေးရွာ၏ အနောက်ဘက် နှစ်ကီလိုမီတာခန့်အကွာရှိ ဦးလှဖေကျေးရွာသို့ ခိုလှုံခဲ့ကြသည်။ ထိုကျေးရွာတွင်ပင် ၎င်းတို့အား AA က ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ မိုဘိုင်းဖုန်းများကို စစ်ဆေးခြင်း၊ အတင်းသိမ်းဆည်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ယခင်က စစ်ကောင်စီ၏ အဓမ္မစစ်မှူးထမ်းခံခဲ့ရဖူးသော လူငယ်များကိုမူ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားကာ အပြီးရှင်းပစ်ခဲ့သည်။

မေလ ၂ ရက်နေ့ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုအပြီး နှစ်ရက်ကြာပြီးနောက်  ထန်းရှောက်ခံကျေးရွာသို့ သွားပြီး အလောင်းများကို မီးရှို့ဖျောက်ဖျက်ဖို့အတွက် ကောက်ရိုးခြောက်များ စုပေးရန် ဦးလှဖေကျေးရွာမှ စစ်ဘေးရှောင်ဒုက္ခသည် ၅၀ ခန့်ကို အေအေက အတင်းအဓမ္မ ပေါ်တာဆွဲကာ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ကျေးရွာ၏ အနောက်မြောက်ဘက်စွန်းတွင် ပလာစတစ် တာပေါ်လင်အုပ်ထားသော  အလောင်းပုံကြီး လေးပုံကို မြင်တွေ့ခဲ့ကြောင်း၊ အလောင်းများ၏ ပုပ်သိုးအနံ့ဆိုးသည် အလွန်ပြင်းထန်စူးရှာလွန်းကြောင်း ထိုအလုပ်သမားအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သူတို့က ဆိုသည်။


အဆိုပါ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုအပြီး ရက်သတ္တပတ်အတွင်း ညအချိန်တွင် ထန်းရှောက်ခံရွာသို့ ခိုးရှောင်ခိုးဝှက် ပြန်ဝင်လာခဲ့ကြသော တခြားရွာသားများကလည်း ကျေးရွာအနီးတစ်ဝိုက်တွင် အလောင်းများပေကျံနေကြောင်း၊  ဗလီ၏ နောက်ဘက်တွင် အလောင်းပုံတစ်ပုံ ရှိကြောင်း၊ ရွာ၏တောင်ဘက်ရှိ ရေကန်ထဲတွင် အလောင်းအများအပြား တွေ့မြင်ခဲ့ရကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ချ်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာကြသော ဒုက္ခသည်အားလုံးသည် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်မှ ထွက်ခွာရန် ULA/AA ထံမှ စာဖြင့် ခွင့်ပြုချက်ရယူခဲ့ရသည်။ ဘာသာရေးဆရာတစ်ဦးသည် သူ၏မိသားစု ထွက်ခွာခွင့်ရရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရ်ှငွေ တာကာ ၂၇၅,၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂,၂၅၀ ခန့်) ဆက်ကြေးပေးခဲ့ရသည်။ သူတို့ ထွက်ခွာချိန်တွင် သူတို့၏ အိမ်ထောင်စုစာရင်းနှင့် မြေစာရင်းအပါအဝင် ကိုယ်ပိုင် စာရွက်စာတမ်းအထောက်အထားဟူသမျှကို AA က အတင်းအဓမ္မ လုယူခဲ့သည်။ 

ထန်းရှောက်ခံကျေးရွာတွင် တွေ့ရှိရသောအလောင်းများသည် စစ်ကောင်စီတပ်မတော်သားများ၏ အလောင်းသာဖြစ်ကြောင်း AA က မီဒီယာများကို ဗန်းပြ ထုတ်ပြန်ချေပခဲ့သော်လည်း ကိုယ်တွေ့သက်သေများ၏ ထွက်ဆိုချက် အထောက်အထားများက AA တပ်သားများသည် အထက်အရာရှိများ၏ တိုက်ရိုက်အမိန့်ဖြင့် ရိုဟင်ဂျာအရပ်သားရာနှင့်ချီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် အကြမ်းဖက် သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။ အရပ်သား ၆၀၀ ခန့် သတ်ဖြတ်ခံရကြောင်း ခန့်မှန်းခြေ သိရှိရသည်။ ထို့အပြင် AA တပ်သားများသည် ရိုဟင်ဂျာအမျိုးသမီးများနှင့် မိန်းကလေးများကို စနစ်တကျ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှုများ ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း ခိုင်လုံသော အထောက်အထားများက သက်သေခံနေသည်။


ထိုထန်းရှောက်ခံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုကို ရိုဟင်ဂျာအရေးလှုပ်ရှားသူ ရိုနေဆန်းလွင်က သြဂုတ်လ ၃ ရက်တွင် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်မှ အသက်ရှင်လွှတ်မြောက်လာသော ကိုယ်တွေ့သက်သေများနှင့် မေးမြန်းအင်တာဗျူးကာ ၎င်း၏လူမှုကွန်ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူ ရှေ့နေ ရာဇီအာဆူလ်တာနာကလည်း ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်မှ ထိုလူသတ်မှုမှ လွှတ်မြောက်လာခဲ့သော ကိုယ်တွေ့သက်သေ ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည် ၁၉ ဦး (အမျိုးသား ၁၁ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၇ ဦး) နှင့် ပြုလုပ်ခဲ့သော တွေ့ဆုံမေးမြန်းချက်များ ပြုလုပ်ကာ စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်တွင် "Kill Them All" ခေါင်းစဥ်ဖြင့် အစီရင်ခံစာတစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် သက်သေ နှစ်ဦးသည် မေလ ၂ ရက်နေ့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုတွင် မိသားစုဝင် အဆွေအမျိုးပေါင်း ၆၀ ကျော် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ 

ရခိုင့်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အေအေ သည် တော်လှန်ရေး ခေါင်းစဥ်အောက်တွင် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးကိုပါ ရှင်းလင်းသုတ်သင်နေကြောင်း ထင်ရှားနေသည်။ 


— လူထုဝဏ္ဏ

(၁-၁၀-၂၀၂၅)

ကိုးကား

# ဘူးသီးတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတဲ့လား| The Art Garden Rohingya

# ထန်းရှောက်ခံ အစုလိုက်သတ်ဖြတ်မှု| ရိုနေဆန်းလွင်

# ထန်းရှောက်ခံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု အစီရင်ခံစာ| Kaladan Press Network 

ထန်းရှောက်ခံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက်

Kalandan Press ၏ အစီရင်ခံစာကို လိင့်ကိုနှိပ်၍ ဒေါင်းယူ ဖတ်ရှူပါ။ 






Sunday, September 7, 2025

ချင်းတော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ကြွမ်ဘိ

ချင်းတော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ကြွမ်ဘိ။


ချင်းတော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ကြွမ်ဘိ


ချင်းတော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ကြွမ်ဘိ (Cawn Bik) သည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီစနစ်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သော ချင်းလူမျိုး မျိုးချစ်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ၏ စွန့်လွှတ် အနစ်နာခံမှုများနှင့် ခေါင်းဆောင်မှုသည် ချင်းလူမျိုးတို့၏ လွတ်လပ်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်မှုသမိုင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ 

ကြွမ်ဘိကို ၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် ချင်းတောင်တန်း၊ ဖလမ်းနယ်၊ တာစွန်းရွာ၌ ဖခင် တာစွန်းချင်းမျိုးနွယ်ခေါင်းဆောင် ဦးကိပ်ဘိတ် နှင့် မိခင် ဒေါ်ဇတိလ် တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။

အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံကာ တာစွန်းချင်းမျိုးနွယ်စုတို့၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ကြွမ်ဘိသည် ဟောက်မန်း၊ ဆွန်အွန်၊ ကိမ်းလန်း အစရှိသည့် ချင်းတိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဗြိတိသျှတပ်များကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

ထို့အပြင် ပုဂံ၊ မြင်းခြံနယ်မှ ဆုတ်ခွာလာသော ရွှေချိုး ဖြူမင်းသားနှင့်လည်း ပူးပေါင်းကာ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။


ဗြိတိသျှတို့သည် ချင်းတော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ကြွမ်ဘိကို ဖမ်းဆီးနိုင်ခြင်းမရှိသောအခါ ၎င်း၏သားဖြစ်သူ ဗန်မွန်း (ဗန်မှုန်း) အား မတရားဖမ်းဆီးခဲ့သည်။

ဗန်မွန်းက ဖခင်ဖြစ်သူ ကြွမ်ဘိအား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးပါက ချင်းတိုင်းရင်းသားများ လက်နက်ချမည်ဟု ဗြိတိသျှတို့အား ကတိပေးခဲ့သည်။

ဗြိတိသျှတို့က ထိုကတိကို လက်ခံခဲ့သဖြင့် ကြွမ်ဘိ၏ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှု ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။

ကြွမ်ဘိတွင် ဒေါ်ကိန်းကြွယ်နှင့် အခြားဇနီးတစ်ဦးရှိပြီး သားသမီး ၆ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ သားသမီးများအနက် ဗန်မွန်း (ဗန်မှုန်း) သည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။

ကြွမ်ဘိသည် ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အသက် ၇၆ နှစ်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

၎င်း၏ ကွယ်လွန်သည့် ရက်စွဲနှင့်ပတ်သက်၍ မူကွဲများ ရှိသည်။

အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းများတွင် ၎င်းကို Cawn Bik (ကြွမ် ဘိ) သို့မဟုတ် Sonpek ဟု ဖော်ပြထားသောကြောင့် ဗိုလ်ဆွန်ပက် အမည်ဖြင့် လူသိများသည်။


ချင်းတော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ကြွမ်ဘိကို ဂုဏ်ပြုသောအနေဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၊ ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်ရှိ လမ်း ၃၀ နှင့် လမ်း ၃၁ ကြားလမ်းကို ဗိုလ်ဆွန်ပက်လမ်းဟု ဂုဏ်ပြုအမည်ပေးထားသည်။

ကြွမ်ဘိ (ဗိုလ်ဆွန်ပက်) သည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီစနစ်ကို တော်လှန်ခဲ့သော ချင်းလူမျိုးများ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခံခဲ့ရသည်။ သူ၏ စွန့်လွှတ် အနစ်နာခံမှုများနှင့် ခေါင်းဆောင်မှုသည် နောက်လာမည့် မျိုးဆက်သစ်များအတွက် စံနမူနာတစ်ရပ်အဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

#RK