Khaurí (ရှေးခေတ်အသပြာကြွေစေ့)
ပုံပါ ကြွေခရုခွံ (ကြွေစေ့) တွေကို တစ်ချိန်က ငွေကြေးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့တယ်ဆိုရင် သင်ယုံပါ့မလား။ ဟုတ်တယ်... ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေး တွေကို ဒင်္ဂါးအဖြစ် သုံးစွဲခဲ့သလို ကြွေခရုခွံတွေကိုလည်း ဒင်္ဂါးပြားအဖြစ်သုံးစွဲခဲ့တာ ရှည်လျားတဲ့ သမိုင်းကြောင်းရှိခဲ့တယ်။ ငွေကြေးနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အောက်ပါ ရိုဟင်ဂျာ ရှေးဟောင်းစကားပုံ တစ်ခုကို လေ့လာကြရအောင်။
အာရိ ယော့ ဆုံး၊ ခေါ်ရီ ယော့ ဆုံး။/ ခေါ်ရီ ယော့ ဆုံး၊ ဒါရီ ယော့ ဆုံး။
ဆိုလိုရင်းကတော့ "ဖွတ်မရ၊ ဓါးမဆုံး" ဖြစ်တယ်။ စကားပုံမှာ ပါဝင်တဲ့ ခေါ်ရီ ကတော့ ရှေးအသပြာ ယူနစ်တစ်ခုကို ဆိုလိုတာပါ။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဒင်္ဂါးလို့ ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်တယ်။
ပင်းရင်းအဓိပ္ပါယ်အားဖြင့် ခေါ်ရီ ဆိုတာက ပင်လယ်မှာ ကျက်စားတဲ့ ချောမွှတ်ပြောင်လက်တဲ့ ခရုဖြူငယ်တစ်မျိုးဖြစ်တယ်။ ကြွေခရု လို့ ခေါ်ကြတယ်။ အများအားဖြင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာရှိ သန္တာကျောက်တန်းတွေမှာ တွေ့ရှိရတယ်။ အကောင်က ခပ်သေးသေး။ ပုံပါအတိုင်းပေါ့။ အချို့က ကျော့ဘက်မှာ အဝါရောင်သန်းသလို အချို့က အနက်ရောက်သန်းတတ်တယ်။
ပင်လယ်ကြွေခရုခွံတွေကို ရှေးခေတ်က အာရကန်ပြည်မှာ ငွေကြေးအသပြာအဖြစ်အသုံးပြုခဲ့တယ်။ ပစ္စည်းချင်း လဲလှယ်တဲ့ ဘာထာ စနစ်နောက်ပိုင်း ငွေကြေးစနစ်ပေါ်လာတဲ့အခါ ခေါ်ရီ ဆိုတဲ့ ကြွေစေ့တွေ ပစ္စည်း ရောင်းဝယ်ရာ တန်ဖိုးအနိမ့်ဆုံး ငွေကြေးပမာဏဖြစ်လာခဲ့တယ်။ ဒတ်ချ်တို့ ပေါ်တူဂီတို့ အာရကန်ပြည်နဲ့ ကုန်သွယ်ရေး ကောင်းစားခဲ့တဲ့ ခေတ်ကဆိုရင် တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် သုံးလာခဲ့တယ်။ ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းကာလ East India Company က ကြွေခရုခွံ (ကြွေစေ့)တွေကို ရုပ်သိမ်းလိုက်တဲ့ အချိန်အထိ တရားဝင် အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး နောက်ပိုင်းမှာ တဖြည်းဖြည်း ပျောက်ကွယ်သွားသတဲ့။ ဒါနဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေက အဲဒီ ကြွေခရုငယ်တွေရဲ့ နာမယ်ကို အစွဲပြုလို့ ငွေကြေးကို ခေါ်ရီ သို့မဟုတ် ဖွေချားခေါ်ရီလို့ ခေါ်ဆိုလေ့ရှိကြတယ်။
အဲဒီခေတ်က ခေါ်ရီ (အကြွေစေ့) ရေတွက်ပုံကို အောက်ပါအတိုင်း လေ့လာတွေ့ရှိရတယ်။
(တစ်နည်း)
၄ ခေါ်ရီ = ၁ ဂါန္ဒာ
၁၂၈၀၀ ခေါ်ရီ = ၁ တီညာ
(တစ်နည်း)
၄ ခေါ်ရီ = ၁ ဂါန္ဒာ
၄၀ ခေါ်ရီ = ၁ ဖွေချား
၁၆၀ ခေါရီ = ၁ အာနာ
၂၅၆၀ ခေါ်ရီ = ၁ ထီညာ
တစ်ခါ ခေါ်ရီ ထက် တန်ဖိုးငယ်တဲ့ ငွေကြေးပမာဏကို ဖူတ္တာခေါ်ရီလို့ ခေါ်ကြတယ်။ ကြွေခရုခွံပေါက်/ ကြွေခရုခွံပွင့် ပေါ့။ တစ်ခေါ်ရီကို ကြွေခွံပေါက် ၃ စေ့ ပေးရတယ်လို့ ဆိုတယ်။
ဒါ့အပြင် ရိုဟင်ဂျာတွေက ဓနစောင့်နတ်ကိုလည်း ခေါ်ရီလို့ ခေါ်ကြတယ်။ "အို ခေါ်ရီ .... မာလ်ဒေစာဒေစနား၊ အို ခေါ်ရီ... ထီညာ ဒေစနား" စတဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေ ကစားရာတွင် ပြောဆိုတာတွေ့ရတယ်။
ခေါ်ရီ ဆိုတဲ့ ငွေကြေးနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဆိုရိုးစကားပုံတွေကို ယနေ့အချိန်တိုင် တွေ့ရတယ်။ စကားအသုံးအနှုန်းလဲ ဒီချိန်ထိ ရှိနေဆဲပါပဲ။ ဖွေချားခေါ်ရီ နှိုက် (ပိုက်ဆံ မရှိဘူး) စတာတွေပေါ့။
ဒီ ခေါ်ရီ (ခ) ကြွေခရုခွံကို အာရကန်ပြည်သာမက မြန်မာပြည်မှာလည်း အသပြာဒင်္ဂါးအဖြစ် သုံးစွဲခဲ့ကြတယ်။ အဲ့ဒါကြောင့် ဒင်္ဂါးပြားတွေကို အကြွေစေ့ လို့ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲလာတာဖြစ်တယ်။ အကြွေစေ့ ဆိုတာ ကြွေခရုခွံ (ခေါ်ရီ) ကို ဆိုလိုတာဖြစ်တယ်။ အိန္ဒိယ၊ တရုတ် စတဲ့ အာရှတခွင်နဲ့ ကမ္ဘာ့အနံ့အပြားမှာလည်း ကြွေစေ့တွေကို ငွေကြေးအဖြစ် သုံးစွဲခဲ့ကြောင်း ခိုင်လုံတဲ့ သမိုင်းအထောက်အထား တွေ့ရှိရတယ်။ တရုတ်မှာကျတော့ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀၀ လောက် ဒီကြွေခရုခွံကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်းသိရတယ်။ တရုတ်စာရဲ့ ငွေကြေး သင်္ကေတအဖြစ်သုံးတဲ့ အက္ခရာတောင် ကြွေခရုခွံပုံကို ရေးခြစ်ထားတာဖြစ်တယ်။ တရုတ်မှာ သဘာဝ ခရုခွံအပြင် ကြေးနဲ့ သွင်းလုပ်ထားတဲ့ ကြေးခရုစေ့လည်း အသုံးပြုကြသေးတယ်။ အဖရိကနိုင်ငံအချို့မှာလည်း ကြွေခရုခွံကို ငွေကြေးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရတယ်။ ဂါနာနိုင်ငံရဲ့ ငွေကြေးယူနစ်ဟာ ကြွေခရုခွံကို အစွဲပြုလို့ Cedi လို့ မှည့်ခေါ်ကြတာဖြစ်တယ်။
ရိုဟင်ဂျာတွေက ခရုခွံကို ငွေကြေးအပြင် အခြားနေရာတွေမှာလည်း အသုံးပြုခဲ့တာ တွေ့ရတယ်။ ကလေးတွေအား ကြွေစေ့ကို ကြိုးမဲနဲ့သွယ်လို့ ဘေးကင်းအစောင်အဖြစ် ခါး၊လည်ပင်မှာ ဆင်ပေးလေ့ရှိကြတယ်။ တိုင်းရင်းဆေး ဖော်ရာတွင်လည်း သုံးစွဲကြတယ်။ အလှတန်ဆာဆင် လက်ဝတ်ရတနာတွေကိုလည်း ကြွေခရုခွံတွေ သုံးပြီးတော့ ပြုလုပ်ကာ ဆင်မြန်းလည်း ရှိကြတယ်။ ဗေဒင်တွက်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြတယ်။ နောက်ထင်ရှားတဲ့ နေရာတစ်ခုကတော့ ပဆစ်ကစားရာမှာလည်း ဒီကြွေစေ့တွေကို ယနေ့အထိ သုံးနေကျဖြစ်တယ်။
ရိုဟင်းကိန်း
(၁-၁၀-၂၀၂၆)
