Yaqub Poikambor (als) (တမန္ေတာ္ယအ္ကူးဗ္)

Yaqub Poikambor (als) (တမန္ေတာ္ယအ္ကူးဗ္)

Lekóya: Nay Puu Pyinn

Yaqub Poikambor (als) ór súryáni nam accíldé “Isárail".  Issuá ar Isárail Joñikka fua duiní zonot mazé Issuá deki doñr ar Isarail deki cóñro bai accíl. Arobi bácat foormurí ré Aqib hoí dake. Isarail deki Issuá fisóttú oiyé dé étolla arobi ollé Isárail oré Yaqub hoí dakitó. Quraan Córifót Yaqub ar Isarail nam duniyán lootfaza.
Yaqub Poikambor (als) deki Ishaáq Poikambor (als) ór fua, Ibrahím Poikambor (als) ór nati accíl. Yaqub Poikambor (als) deki gaguttara doñr ar bicí cúndor accíl.

Baf Ishaaq Poikambor (als) ar dada Ibrahim Poikambor (als) tará hayáté táite Allah e Yaaqub Poikambor oré nobi hísáfe zimma dari atá fórmaiyé.

 Yakub Poikambor (als) or górgiristí

Yaqub Poikambor e nizor guictí sañsa to boin Laiñya loi Neká goijjé. Laiñya ttú fua (6) wá foida oi oré wafat oi giyoi.  Laiñya entehal ounór baade Yaqub Poikambor e Laiñya r cóñro boin Rahiil oré neká goijjé. Dusára bibi Rahiil ottú Yusúf ar Binyamin hoi fua dui wá oiyé. É bibi duiní zónor mazé bañdi Zulfá tú yó fua sair guá oiyé.

Fuwainór listí nisottún zahér gorá zar.
(Foilar bibi Laiñya r fuwain)
1. Yahuudá
2. Rubiíl
3. Comun
4. Lawi
5. Zabulun
6. Yocjár

(Bibi Zulfár fuwain)
7.    Waan
8.    Toftuná
9.    Jaaz
10.  Uciírá

(Bibi Rahiil or fuwain)
11. Yusúf
12. Binyamin

Muth gorí hoilé Yaqub Poikambor (als) ottú fuwa 12 wá accíl. Ebbe doñr gua Yohuudá ar ebbé cóñro gua Binyamin.

Yaqub Poikambor (als) [boni Isárail ar Yohuudi]

Yaqub Poikambor (als) or súryani nam Isárail dé yán cúruttú huwa giyé. Éttollá Yaqub Poikambor (als) ór nati futi guictíré “Boni Isárail" hoí daké. Boni Isárail lobzó ibá Quraan córif ór zaga zaga ar “Suurá Boni Isárail" hoí suura uggúa yó asé. Yaaqub poikambor or bor fut “Yahuuda"r fózzontó guictí ré "Yohudí" hoí dake. Étolla hókkol Yohudi Boni Isárail ór fózzontó, kintu hókkol Boni Isárail Yohuudí Boni Isárail nóo.

Islámór Tarikin okkol ór hotá mozin Yaqub Poikambor (als) r guictít mazé Rosuul ar Nobi (64000) zón bízzé.

Yaqub Poikambor or Ador ar Sug

Yaqub Poikambor or fuwa barówar(12) bútóttun Poikambor Yusúf oré bicí ador goittó. Yaqub Poikambor e nizor fuwa Yusúf óré hámicá nizor fuwáñti rakító. Fuwa Yusúf Poikambor (als) áñzi zonor mazé Yaqub Poikambor bicí ocánti oiyé. Buot zobaná fán tará baf fut dui zon síra accíl. Yaqub Poikambor e fuwa Yusúf ólla hañdat mazé októ haraitó.
E ofúrani hañdanir zoriya baf or sugór zuti giyé goi. Ek dinná aáñzi giyoi dé fuwa Yusúf Poikambor (als) ór bazuloi sugór ottún fusí loiyé mótton sugór zuti fíri accé.

Yaqub Poikambor or wafát

Yaqub Poikambor (als) e áñzi giyoi dé fuwa Yusúf oré Misírot loot fai 7 bosór baadé (147) bosór boiccót wafát oi Allahr hañsé mulot oiyé goi.

Fuwa Yusúf Poikambor e Baf zan Yaqub Poikambor oré dada Ibrahím (als) ór hobor or hañsé dofón goijjé.
Yaqub Poikambor (als)or hotá Yusúf Poikambor or Kissát ó becá bicí loot fa zaibou.

Nay Puu Pyinn

Uu Téñ (ဦးသန္႔) [1909-1974]

Uu Téñ: Zati Sólluk ór tin lombór ór segétirí (ဦးသန္႔)

Hayat :       1909-1974 （65 bosór）
Nagira:       Erawadi,  Péñthanów.
Entehal:     New York.
Hobor:       Cwedagon Zadi r hañsé,  Kandawmin Garden Mausoleam.
Furuickar: Jawaharlal Nehru Award for International Understanding, 1965 cón.

Uu Téñ oré Erawaddi ( ဧရာဝတီတိုင္း ),  Péñthanów ( ပန္းတေနာ္ ) Coór ot baf Uu Phonít ( ဦးဖိုးႏွစ္ ) ar maá Nan Touñg (ေဒၚနန္းေသာင္ ) e 1909 cón fébruary 22 taaríq ká zonom diyé. Baf or guictí Arakan raijjo, Akyab coórór Rohingya musúlman accíl. Péñthanów nagíhara dé éttolla fisé íbaré “ Péñthanów  Uu Téñ " boli dakí tó. U Téiñ ór bab maa deki soil códor, ar baf e Rengun ót mazé Turíyá Hóbori habos( သူရိယသတင္းစာ ) oré nealail. Bormár Researc goróyar Jomat ( ျမန္မာနိုင္ငံသုေတသနအသင္း ) oré yó bondi gorí baiccót sáñti accíl.   Baf moreddé ottót Uu Téñ cúde14 bosójjá accíl. Mirasí mamala lar maá ye 4 guá fua loi hamani hát bari accíl.

 U Téiñ gura hale Péñthanów Hai Eskul ót fonná forí, Rengun Kolej ( တကၠသိုလ္ ) ót Taarik fón ( ္သမိုင္းဘာသာရပ္ ) loi fonná foijjíl.

Uu Téñ ór Rengun Kolej ot forónor zobanar fotu, 1927.

É Pénthanów eskulot maicthorí gorá cúru gorí 25 bosórót é eskulot Heat Maictór boinníl.

E ottót Ma U Biñg ( မအူပင္ျမိဳ႕ ) coórót tákedé Fónná montiri ( ပညာအုပ္ ) Uu Nu (Bormár Uzir-e- Azom) r loi hatíl accíl. Uu Téñ é Ingilíc ar Bormís lói sábadé “Genda Lowká" ( ဂႏၱေလာက ) Mégezin  torzumar zibbat ( ဘာသာျပန္ ၿပိဳင္ပြဲ) ót sair bar fojjonto ek lombór fail.  Íbar foilar cúrur leká deki Ingilíc ot leikké. 15 bosór boic ót sábail. Mróprá Puñg Briñg ( ျမိဳျပပံုျပင္မ်ား), Naiñg Ngañ Bon Cuok Atóñg Gri Kyon Túñg Sa uok ( ႏိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္အသင္းၾကီးေက်ာင္းသံုးစာအုပ္), Boma Tít né Piññya Tít ( ဗမာသစ္ႏွင့္ပညာသစ္), Predawta Kerí (Tin zidó) [ျပည္ေတာ္သာခရီး (၃အုပ္တြဲ)]e.e kitaab ókkol có Elmi, Insániyot ór Soñba okkól oré Tila wá, Moñg  Téñ, U Téñ e.e holomi nam (ကေလာင္အမည္္ ) di leikké. Fonná elóm ( စာေပ ) or tosksra lekí baiccót ó tar mana ol oré sáf sáf gorí lekí tó, ar tar báfa ol ó hál hí zomana loi milhái tó.

Fonná forédé Zati torki oi, Torki óde zati fonná foré.

          [ Uu Téñ ]

Sóurír Zindegi

Bormá azaad faibar hañsé háñsé Uu Nu zehón Uzir e Azom óilo, Uu Téñ oré Rengun daki aní 1948 cón ot Redio Morkoz or Darikthar banai diyé. Yár baáde 1953 cón ót bormár hóbor ar Elani doftór ( ္ျမန္မာနိုင္ငံသတင္းႏွင့္ျပန္ၾကားေရးဌာန ) ót Kebínét Uzir ( အတြင္းဝန္ ) boinníl. 1951 tú 1957 cón foijjonto Uzir e azom or Ségetirí hísafé sori gorí, Uu Nu lla Boyan (မိန္႔ခြန္း) lekon, Bidecór sófor ol nal gorí don, bidecí gorba ókkol lói muulot oun e.e. ham ókkol gorí Uu Nu r biccaic hásel gorí faijjé.

Uu Téñ ar Tai Badcá Bhoumibol Adulyadej.

Uu Téñ ar Uzir-e-Azom Bormá Uu Nu.

Dec bidec ór Mocúwara ókkol becá bicít urí 1955 cón ot Indunícár Bandouñg coór ót goijjíl dé “fat no thanón hórkot"(ဘက္မလိုက္လွဳပ္ရွားမႈ ) oré cúru gorídí Foilar bar ór Ecía-afríka r dec ókkolór mujilís ór segétiri boinníl. Hámicá soyi uoré gorí soyí ladde oilé fissá no zai goittó dé Uu Téñ ar decór nomayinda Uu Nu lói unbon cúru oiyé loti 1957 cón ót mazé Zati Sólluk ( ကုလသမဂၢ ) ór Bormár decór hóbor gua hisáfé zimmádi New York ót diferai diyé. 1957 cón óttú 1961 fán bormár dayemi embási oi baáde yó Zati Sólluk ór Dusára Ségetiri Dag Hammarkjold hábar Jáñs docá oi moronor dara toitta Zati Sólluk ór Ségetiri hísafé zimmádari ada goijjíl. 1960 cón ót mazé Uu Téñ oré “Pyethoungzú Situ Tingáhá Pyandhéñg"( ျပည္ေထာင္စုစည္သူ သဂၤဟျပန္တမ္း ) mozin “Maha turá situ Bue”( မဟာသူရစည္ဘြဲ႕ ) loi fózí tobka ( ဗိုလ္ရာထူး ) loi cómman diyé. U u Téñ dekí Zati Sólluk ór Ségetirír tobkaré Ecíar dec okkólor bútottún foilár cúrut faildé uggúa hásti.

1961 cón Novambor ór 3 taarik ottùn cúru gorí Ségetirí Dag Hammarkjold ór nó furadé cómo ré toittá Ségetirí hísafe zimma diyé. 1962 cón Disembor 30 taarik ottú loti  1966 cón Novembor 3 taarik fán Ségetirí hísafé accíl.

Íbar  Ségetirí foilar miyad ót Cubár Misail góthoná (Cuba missile Crisis ) ré mila mincá gorídí Kuangor Decór Larair fózzat oré nifáidi faijjíl. Yánór zoriyá Duniyaiyé íbaré cómman goijjíl.

Uu Téñ ór Foribar

1966 cón Desembor 2 taaríkkiá Héfazoti Kounsil( လံုျခံေရးေကာင္စီ )ór  ek mot vút loi Dusára miyad Zati Sólluk or Ségetiri hísafé 1970 cón Disemborór 30 taarik fán goijjíl. Íbar dusára miyat ót boot ham goijjíl. Hasgorí Zati Sólluk ót Ecía ar Afrikar becá bicí dec ol goli fari bar maamala, doin afrikar hala rañga forokkí muhálef maamala, 1962 cón ot Yemon or maamala, 1967 cón ot Arob- Isarail sou dinná larai,  1968 ot baharin or fójjat, Prag hudiinna Hórkot (Prague Spring), Ceko Solovikía ré Soviet e címa tela hámla ( ဆိုဗီယက္က်ဴးေက်ာ္ ), Víyetnam ór larai, 1971cón ót Bangladec azaadillá India- Pakistán larai iín ór cánti ofán bonai difaijjé. 1962 cón ot mazé Amerika Soviyat Nizam Larair ottót duní badcá mazé  U Téñ e “Tesára noiya báca” estemal gorí bonai diyédé etolla soviyat e misail ór Gáñthi tulí loi gillgoi ar Amirika yó Cubá ré bondí okkol abar kúli diyé.

E maamala beggun ot mazé cánti nuksan oibar hótara ar lairár emkan accíl. Kintu U Téñ ór aholbon or sáñte mazottú bonai diyédé étollá laraittún ári faijjé.  Oxfort collej e 20 códír mocúr manuic zomagorí leikké dé “ Who's Who in the 20th Century ” kitaab ot mazé U Téñ ór hotá lekí dec bidec ór fojjat okkol oré nizam ór sáñté milai difaijjil hoi cúruttú leka asé.

Uu Téñ é Osin Uran Jinís (Unidentify Flying Object- UFO) oré dil laiggíl.  1967 cón ót Amerika zati Phizik ór elómdar Dr. Jame E.Mc Donald ré UFO babote Zati Sólluk ot hotá hoi fare fán gorí diíl.
1971 cón January 23 ót mazé Uu Téñ e honó wajá e Tesára miyad ham gorí nofaríbo bulí sáf sáf juwab diyé.  Héfazoti Kounsél é yó bout cápta fán zaga yánor kabel manuic tuwaiyé. Akhérottún, Kurt Waldhein oré basí zaga yánot diyé. U Téñ e tar miyad fúraibár 10 din agé kurt oré ham faldai diyé.

Uu Téñ oré fencén faibar fuñware fuñware New York Time hóbori habos 1971 cón Disembor 27 tarik ót “The Liberation of U Thant" súrhir tole becá bicí taarif goijjé. Souri goreddé ottót Uu Téñ é Palisade ar Douglas Avenuses rastat mazé,  rastar lo. 232 ót 4.78 eká doñr Riverdale, Bronn barizat tákito.

1974 cón Novembor 25 tarik ót Féccúa kensar loi New York coór ót entehal oiyé.

 Cwedagon Zadi r hañsé,  Kandawmin Garden Mausoleam.

U Téñ é Daw Teiñg Tin loi biyá gorí fuwa uggúa ar zii uggúa oiyé. Fuwa wá baf hamot taité docá oi mara giyé. Nati 4 gúa, futi 3 nuá yó  asé. Morot fuwa nati Uu Tén Myint( ဦးသန္းျမင့္ ) deki ugguá Taarik Elómdar( သမိုင္းပညာရွင္ ), Zati Sólluk ór Síyasí doftór( ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာဌာန ) ot mazé ugguá tojurubati soijjá. “The River of Lost Foot Steps" kitab oré Uu Ten Myint é lekí sábaiyé.

Háwala : ဦးသန္႔အတၳဳပၸတိၱ

အမိေျမကုိ ျမတ္ႏုိးၾကေသာ ရုိဟင္ဂ်ာ လူငယ္မ်ား (၁)

အမိေျမကုိ ျမတ္ႏုိးၾကေသာ ရုိဟင္ဂ်ာ လူငယ္မ်ား (၁)

 "အခက္အခဲႏွင့္ အခြင့္အလမ္းကုိ ခြဲျခား၍ မရႏုိင္ပါ။" ဟုေသာ ဒႆနာေလးအား သင္တုိ႔လည္း မွတ္မိႏုိင္မည္ဟု ထင္မိေနသည္။
 
စိတ္ဖိစီးမႈ မရွိေသာ ရုိဟင္ဂ်ာဟုသည္ ကမၻာျဂိဳဟ္ မည္သည္ေထာင့္၌ ရွာေဖြ႔ေတြ႔ရွိႏုိင္မည္နည္း။
   
စိတ္နာျခင္း၊ စိတ္ေပါက္ျခင္း၊ စိတ္ကုန္ျခင္း၊ စိတ္ဓာတ္က်ျခင္း စေသာ ဆုိးရြားေသာ စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ခံစားခ်က္ဟူသမ်ွသည္ က်ေနာ္တုိ႔ ရုိဟင္းသူ ရုိဟင္းသားတုိင္း၏ ႏွလုံးသားမ်ားအား ေန႔စဥ္ႏွင့္အမ်ွ ရုိက္ႏွက္ထိခုိက္ေလ့ရွိသည္။ အိပ္မက္မ်ား အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏုိင္ခြင့္ မရရွိျခင္း၊ လုိအင္ဆႏၵမ်ား ျပည့္ဝႏုိင္ခြင့္ မရရွိျခင္း၊ စိတ္ကူးဥာဏ္အတုိင္း လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ခြင့္ မရရွိျခင္း၊ လုိရာ ပန္းတုိင္းသုိ႔ အေရာက္ ေရာက္ရွိႏုိင္ခြင့္ မရရွိျခင္း စေသာ ေလာက၏ မေအာင္ျမင္မႈဟုသမ်ွသည္လည္း က်ေနာ္တုိ႔ ရုိဟင္ဂ်ာမ်ား အတြက္ ဂႏၶာဝင္ ရယ္စရာ ျပဇာတ္တစ္ကားလုိ႔ ျဖစ္လာသည္။

   ျပင္ဆင္ထားမႈမ်ား၊ စီစဥ္းထားမႈမ်ား၊ အဆင္သင့္ျဖစ္မႈမ်ား၊ ေတြးေခၚမႈမ်ားသည္လည္း မေမ်ွာ္လင့္ပဲ အၿမဲ ေရေမ်ွာ့လုိက္ျခင္း ခံရေလ့ရွိသည္။ ရက္စက္မႈမ်ား၊ ဖိႏွိပ္မႈမ်ား၊ ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈမ်ားက အၿမဲလုိလုိ လက္ကမ္း ႀကိဳဆုိလာသည္။ ေသဆုံးမႈ၊ ေပ်ာက္ဆုံးမႈႏွင့္ ပ်က္ဆီးမႈက ဖိတ္ေခၚလာသည္။ ဤသည္မ်ားသည္ ဌာနိျပည္ ျမန္မာေျမတြင္ ေနထုိင္ရွင္သန္ေနေသာ ရုိဟင္းသူ ရုိဟင္းသားတုိင္းက ေန႔စဥ္ေန႔တုိင္း ျဖတ္သန္းေက်ာ္လႊားေနေသာ ေလာကဓံ သမုဒၵရာက ဆူနာမိလႈိင္းႀကီးပင္ ျဖစ္သည္။ ၎တုိ႔၏ ေရာင္ျပန္ဟပ္ျခင္းသည္ မိမိ ဌာနိေျမက ထြက္ေျပးစိတ္မ်ား၊ ကေလ့စားေခ်လုိစိတ္မ်ား၊ အၾကမ္းဖက္စိတ္မ်ားကုိ ေပၚထြန္းလာေစျပီး အနာဂတ္ ေပ်ာက္ဆုံးျခင္းကုိ ဦးေဆာင္ေစသည္မွာ လူ႔သဘာဝပင္ ျဖစ္သည္။
 
ဤသည္မ်ားေလာက္ ၾကံဳေတြ႔ခံစားရျခင္း၏ အေၾကာင္းရင္းမွာ က်ေနာ္တုိ႔ ရုိဟင္ဂ်ာမ်ားသည္ ျမန္မာအစုိးရ၏ နာတာရွည္ေသာ သီးသန္႔ နည္းဥပေဒမ်ား၊ သီးသန္႔ စစ္ဆင္ေရးမ်ား၊ သီးသန္႔ မဟာဗ်ဴဟာမ်ား၏ သားေကာင္မ်ားသာ ျဖစ္ၾကေနရျခင္းလုိ႔ ျဖစ္သည္။
 
သုိ႔ေသာ္ တုိက္တုိက္တန္တန္ ဂုဏ္ျပဳအပ္ထုိက္ေသာ ပညာတတ္ ရုိဟင္ဂ်ာ လူငယ္မ်ားသည္ အဆုိပါ လမ္းဆုိးမ်ားကုိ မေရြးခ်ယ္ပဲ အၾကမ္းမဖက္ေသာ နည္းမ်ားကုိ အသုံးျပဳလာၾကသည္။ အမုန္းတရားမ်ားကုိ ေဘးပယ္ထားျပီး အခ်စ္တရားမ်ား ျပန္႔ႏွံေရး ႀကိဳးပမ္းလာၾကသည္။ ပညာဟူသည္ အမ်ဳိးသား လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ အဓိက လက္နက္တစ္မ်ဳိး ျဖစ္သည္ကုိ နားလည္လာၾကသည္။ သမုိင္းသိ လူငယ္ဦးေရး ပုိမုိ မ်ားျပားလာသည္။ ႏုိင္ငံေရး ေတာင္တန္းႀကီးသုိ႔ တက္ေရာက္လာၾကသည္။ ဥပေဒပညာေရး က်ြမ္းက်င္လာၾကသည္။

လူ႔အခြင့္အေရး တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ား ေပၚေပါက္လာသည္။ တကၠသုိလ္ဝင္တန္းတြင္ ဘာသာစုံ ဂုဏ္ထူး မ်ား ဆြတ္ခူးႏုိင္လာသည္။ ျငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ ဦးေဆာင္ေရး ဆုမ်ား ခ်ိးျမွင့္ျခင္း ခံလာၾကသည္။  အေမွာင္ထဲက သူရဲေကာင္းမ်ား ျဖစ္လာၾကသည္။ မိမိ အမ်ဳိးႏွင့္ မိမိ ႏုိင္ငံေတာ္အတြက ္ ဂုဏ္ေဆာင္ႏုိင္လာ ၾကသည္။ ယခင္က မစြမ္းေဆာင္ႏုိင္ဖူးခ့ဲေသာ စြမ္းေဆာင္မႈမ်ားကုိ သမုိင္းဝင္ဝင္ ျပသလာၾကသည္။ ဆုိရလ်ွင္ တျခားေသာ ျမန္မာေျမဖြား လူငယ္မ်ားထက္ အခ်ိန္အနည္းငယ္အတြင္း ပုိမုိ ရင့္က်က္လာၾကသည္မွာ ထင္ရွားလွပါသည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆုိေသာ္ 'မတရားမႈသည္ ထာဝရ မတည့္ျမဲသည္' ကုိ ပညာတတ္ ရုိဟင္ဂ်ာတုိင္း သေဘာေပါက္လာျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ဤကာ ရုိဟင္ဂ်ာမ်ား၏ အႀကီးမားဆုံးေသာ ေအာင္ပြဲတစ္ပြဲလုိ႔ ဆုိႏုိင္ေပသည္။
 
 သုိ႔ျဖစ္ပါ၍ ယေန႔ ရုိဟင္ဂ်ာမ်ားသည္ မေန႔က ရုိဟင္ဂ်ာမ်ားလုိ႔ ရွိမေနၾကေပ။ ေခါင္းတင္ ပါးစပ္ဖြင့္ လာၾကသည္။ ေနာက္လုိက္စိတ္မ်ား၊ သူတပါးအား အားကုိးေနမႈမ်ား၊ ေမ်ွာ္လင့္ခ်က္ ကင္းမ့ဲမႈမ်ား၊ ေၾကာက္လန္႔မႈမ်ားကုိ ေဝးပုိက္လာၾကျပီး ယုံၾကည့္မႈမ်ား၊ ေမ်ွာ္လင့္ခ်က္မ်ား၊ ေတာ္လွန္လႈပ္ရွားလုိစိတ္မ်ား၊ ရသင့္ရထုိက္သည္ကုိ လုိလားလုိစိတ္မ်ား၊ အမွန္တရားအေပၚ ရင္ဆုိင္တုိက္ခုိက္လုိစိတ္မ်ား ေမြးျမဴးလာၾကသည္။ ဤဟာမ်ားသည္ ပစၥဳပၸန္ထက္ အနာဂတ္ ပုိမုိ လွပတင့္တယ္လာျခင္း၊ ပန္းတုိင္ခရီး ပုိမုိ နီးကပ္လာျခင္း၊ လြတ္ေျမာက္ေရးႏႈန္း ပုိမုိျမန္ဆန္လာျခင္း၏ ပဏာမ အခ်က္ျပပင္လည္း ဆုိႏုိင္ပါသည္။
 
လူသား တစ္ဦးကုိ သတ္ျဖတ္ေနေသာအခါ  လက္ပုိက္ ဝုိင္းၾကည့္ေနျပီး သတ္လုိက္ျပီးေသာအခါ လူသတ္မႈ သည္ မေကာင္းမႈဟု တုိက္တြန္းလာျခင္းမွာ ယခု ေလာက၏ က်င့္စဥ္တစ္ခုလုိ ျဖစ္လာေသာ္လည္း ထုိက္တန္းသူကုိ ဂုဏ္ျပဳျခင္း၊ ရဲရင့္သူကုိ အသိအမွတ္ျပဳျခင္း၊ လုပ္ေကာင္းသူကုိ ခ်ီးျမွင့္ျခင္း စေသာ ေလးစားမႈမ်ားသည္ ယေန႔ထိ အသက္ဝင္ လႈပ္ရွားပတ္လည္လ်က္ရွိေနသည္ကုိ ပညာတတ္ ရုိဟင္ဂ်ာတုိင္း အသိပင္ေပ။
   
ကမၻာလုံးသည္ ခ်ီးျမွင့္မႈသုိက္လုိ႔ပင္။ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ကမၻာ့ႏုိင္ငံမ်ားထဲတြင္ အေစာင့္ၾကည့္ေနဆုံး ႏုိင္ငံ တစ္ႏုိင္ငံ ျဖစ္ေနရသည္။ ထုိ႔အျပင္ ၎ႏုိင္ငံတြင္ ရုိဟင္ဂ်ာဟုသည္ ကမၻာ့ အဖိႏွိပ္ခံဆုံး လူမ်ဳိး တစ္မ်ဳိးဆုိလ်ွင္ မည္သည့္ အေနအထားမ်ဳိးႏွင့္ မည္က့ဲသုိ႔ အခြင့္ေကာင္းဇုံတြင္ တည္ရွိေနၾကသည္ကုိ ေတြးေတာ မွတ္မိႏုိင္ၾကပါရဲ႕လား... ရုိဟင္ဂ်ာ ညီအစ္ကုိ ပညာတတ္ လူငယ္မ်ားရယ္။ မာတင္ လူသာကင္း၊ နယ္ဆန္ မန္ဒယ္လာ၊ မဟာတမာ ဂႏၶီ စေသာ မဟာလူသားႀကီးမ်ားလုိ႔ ျဖစ္ႏုိင္ဖြယ္ ေကာင္းလွသည့္ အခါသမယႀကီး မဟုတ္ပါလား။ အခက္အခဲမ်ားအား အခြင့္အလမ္းမ်ားႏွင့္ လဲလွယ္ခြင့္ရွိေသာ အမိျမန္မာႏုိင္ငံတြင္းမွာပဲ ဆက္ေနထုိင္ျပီး အေမွာင္ထဲက ထြက္ေပါက္မ်ားကုိ လုိက္ရွာလုိက္ၾကပါ။ ရုိဟင္ဂ်ာ့ အေမႊးရနံ႔ ျပတင္းေပါက္မ်ားကုိ ဖြင့္ထားလုိက္ၾကပါ။ ေလာက၏ စစ္မွန္ေသာ အႏွစ္သာရမ်ားကုိ စမ္းျမည္းလုိက္ၾကပါ။
 

 "တခါတရံ က်ေနာ္/က်မသည္ ဟုိး..အဆင့္အထိေသာ ပညာအရည္အခ်င္းကုိ အျပည့္ သင္သြားမည္ ဆုိေသာ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ထက္ ဟုိး..အလုပ္မ်ဳိးကုိ အျပီး လုပ္ေဆာင္သြားမည္ ဟူေသာ ဆုံးျဖတ္ခ်က္က ပုိမုိ ေကာင္းမြန္ပါသည္။"

 ဟုေသာ အမ်ဳိးသမီး လူ႔အခြင့္အေရး တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ ရုိဟင္ဂ်ာ လူငယ္ အမ်ဳိးသမီး မေဝေဝႏု၏ အဆင့္ျမင့္ ပညာေရး တက္ေရာက္သင္ယူခြင့္ ပိတ္ပင္ျခင္း ခံၾကေနရေသာ ရုိဟင္ဂ်ာ ညီအစ္ကုိေမာင္ႏွမ လူငယ္မ်ားအတြက္ေျပာၾကားလုိက္ေသာ အၾကံဥာဏ္ေကာင္းကုိ ဤေဆာင္းပါကႏွင့္တဆင့္ ေဝမ်ွလုိက္ခ်င္ပါသည္။

 လက္ရွိ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ံ ခ်ဳိ႕တ့ဲေသာ ႏုိင္ငံေရး အေျခအေနသည္ ရုိဟင္ဂ်ာ ႏုိင္ငံေရး အင္းအားစုကုိ အလုိရွိေနျပီး ျဖစ္ျပီး ကမၻာကလည္း ျပည္တြင္းက ရုိဟင္ဂ်ာ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ားအား အထူး ေစာင့္ေမ်ွာ္ေနျပီး ျဖစ္သည္။ အခ်ိန္သည္ ျမန္ဆန္၏။ ေလာကတြင္ လူ႔စိတ္တစ္မ်ဳိး ေျပာင္းလုိလ်ွင္ ဥတုတစ္ပါးေလာက္ပင္ အခ်ိန္ မလုိအပ္ပါ။ ဆိတ္ႏွင့္က်ား ေရကန္တစ္ခုက အတူ ေရေသာက္ႏုိင္ၾကမည့္ အခ်ိန္အခါမ်ဳိး တန္႔လာေနျပီး ျဖစ္သည္။ အမုန္းတရားသည္ မည္သည့္ အေျခအေနမွ မေအာင္ျမင္သည္ကုိ အမုန္းတရား ၾကိဳးစြဲကုိင္ထားသူတုိင္း နားလည္းၾကသည္။ ဖိႏွိပ္ျခင္း ခံရသူ တစ္ဦး၏ အနာဂတ္သည္ ဖိႏွိပ္လုိသူ တစ္ဦး၏ အနာဂတ္ထက္ ပုိမုိ ရွည္လ်ားသည္ကုိလည္း ဖိႏွိပ္ျခင္းခံရသူတုိင္း နားလည္းၾကသည္။ ၎သည္ ၂၁ ရာစု ဒီမုိကေရစီေခတ္၏ မဟာနိယာမပင္ ျဖစ္သည္။
 

  "မည္သူမွ သင္ကုိ လြတ္လပ္ခြင့္ မေပးႏုိင္။ မည္သူမွ သင္ကုိ တန္းတူအခြင့္အေရး မေပးႏုိင္။ မည္သူမွသင္ကုိ မည္သည့္အရာမွ မေပးႏုိင္။ တကယ္လုိ႔ သင္သည္ လူသားတစ္ဦး ဆုိလ်ွင္ ထုိအရာကုိ ယူျပလုိက္ပါ။" 

ဟူေသာ ကြယ္လြန္သူ ေတာင္အာဖရိက သမၼတေဟာင္း နယ္ဆန္ မန္ဒဲယ္လား၏ အေျပာစကား အားေဆးေလးႏွင့္ အနာဂတ္ရွင္ ပညာတတ္ ရုိဟင္ဂ်ာ လူငယ္မ်ားအား အားေမြးေစလုိပါသည္။

အမိေျမ ေျမဆီလႊာစား ေသြးမ်ားသည္ သင္၏ ခႏၲာကုိယ္အတြင္း စီးဆင္းလည္ပတ္ေနသေရြး အမိေျမ ျမန္မာက ထြက္ေျပးရန္ စိတ္မကူးၾကပါႏွင့္။ ရုိဟင္ဂ်ာ လူငယ္မ်ားလည္း ေခတ္မိေနသည္ကုိ ျပသလုိက္ၾကပါ။ ေနာက္မဆုတ္ၾကပါႏွင့္။ ဆက္လက္ ေရွ႕တုိးေနၾကပါ။ လုိရာပန္းတုိင္းအထိ အေရာက္ ဆက္ေလ်ွာက္လွမ္းၾကပါ။
 
လူငယ္မ်ား လမ္းသစ္ေပၚ ေလ်ွာက္လမ္းႏုိင္ၾကျပီး ထြက္ေပါက္မ်ား ရွာႏုိင္ၾကပါေစ။ ကမ႓ာ့ အဖိႏွိပ္ဆုံးကႏွင့္ ကမၻာ့ အႀကိဳးပမ္းဆုံး လူမ်ဳိးတစ္မ်ဳိး ျဖစ္ႏုိင္ပါေစ...။
 
 (ဒုတိယႏွစ္ အဂၤလိပ္စာ တက္ေရာက္ခြင့္ ပိတ္ပင္ျခင္း ခံရေသာ က်ေနာ္လည္း ရုိဟင္ဂ်ာ လူငယ္တစ္ဦးပါ။)
   
့

္

Síddart Kumar ya Goutom Buddá

Síddart Kumar yá Goutom Buddá

Asól nam Síddart Kumar. Maáni “Háñsá hoiyyá". Buddá hode nam yan foré dórmo foilai baiccót diyé dé lokób. Goutom hodé guictír nam.

Isá nobí no aibár 500 cót bósor age accíl dé. Budda aiccíl dé zagaré Indiya ar Nepal or címat kapilvastú hoi zaga boli loot faaza.

Baf Cúddhódán deki kapila elakar baadcá aiccíl. kapilat elakar ate hañsé oinno oinno guictí yó becá bicí aiccíl. Síddart or maa Maya Devi deki Kauliya guictír rai doñr or zér fuwa aiccíl. Maa Maya e Síddart oré Lumbini bon (Nepal) ot gas tolar nise zonom diyé. Oibaade fuk dák ottú uttor mikká fíri háñt haiñ mari tíyat

“အေဂၢါဟမသိၼေလာကႆ      ၊ ေဇေ႒ာဟမသၼိေလာကႆ
ေသေ႒ာဟမသၼိေလာကႆ”    

hoi hotá tin hoor hoi boli buddis e biccaic goré. E zomanat Maiyya fuwainné nizor fuwainn óré baf maar háñsé zai uwa foittó dé niyom accíl. Síddart oi baáde háñt dinor din maa mara giyé. Éttólla hála (muí) Prajapati r hátot falana oiyé.

   

Baf Cúddhódán badcá yé é zobanar uttom síyasí. pawar Sokra raj faiballa mon accíl. Kintu fuwa duniyabi ré cúri di akhérot oré tuwai bo boli gonok e hoiyé dé ettolla baf e fuwa ré duniya bi díyanót félai raikké. Boic 16 bósor ot mazé sañsato boin Suppá buddár zií 'Yacúdra Devi' loi biyá oiyé.  Síddart ar Yocúddra Devi tú ‘Rahul' hoi fuwa uggúwa oiyé.  Duniyabi díyan loi búlai raki, akhérot or báfa tú basí tafan, buo fuwainor adorot búli tafan baf e gúrai rakilé yó síddart e yattú aró uttom zindegi sóyi zindegi ré tuwai bár mon dóñ dóñ zoler. Étolla ek dinna tar díyanot mancór duk, biyaram, burá, mora inor baabote sinta gorat asé.

E duk iín or tú uddár oi bar raasta ré tuwar cúru goijjé.   E dukkór uddár tuwaité cázada (badcár fuwa) boni toun soyi no hoi buzí 29 bosór boic ót ekdin raitta buo fuwa duní zon or mug sai górottú neali giyé goi.  Murat zai hoddur cómo guzari tar moksút or fól ore tuwaiyé. Ek kissímmá báfa Elóm ol fai topossi foir Kowdañya matehá ti fañs súa mancó ré dawot diyé. Topossí foir íin e buddá dawot kobul gorí tour mujilis ór foilar cúrur foir boinnil. É fañs waggi ré hoiyé dé was íba ebbé cúrur was boli tara mané. Íbaré Damma Sakrapa wattaná suda boli ho.

Yá lotí cúru gorí buddá yé 45 bosór fán buddó dórmo foilai balla zaga zaga zai meénnot goijjé. Buddó dórmo kitaab okkol mozin tar dórmor meénnot oré nisóttú dehaiyidé een loot faaza.

BC 528    √Ittipataná        (ehón- Saranath)
BC 527    √Raza Gor
BC 526    √Raza Gor
BC 525    √Raza Gor
BC 524    √Besaali
BC 523    √Makuta Murá (ehón- Bihar)
BC 522    √Tawadita        (foristan, kitaab mozin)
BC 521    √SuSumará Murá (Tunar)
BC 520    √Kosamvii        (Ila habat)
BC 519    √Palíleyaká      (Mirza pur)
BC 518    √nala                 (bihar)
BC 517    √weriñza          (Matura)
BC 516    √Salíya murá   (Bihar)
BC 515    √Sawatti           (Gonda)
BC 514    √Kapilawattú
BC 513    √Alawii             (aarwalí)
BC 512    √Raza gor
BC 511    √saliyá murá
BC 510    √saliyá murá
BC 509    √Raza gor
BC 508 tú 484 √Tawathí
BC 483    √Vessali

E sófor íba Indiyar uttor ottú loti maz háné fa sófor lamba accíl. Buddá deki BC 483 cón, Moñgol bar din beil uríbar ottót kucínogor  elaka Mollar badcá ollor Bon ot Mori giyoi bóli buddó dórmo manoyaye biccaic goré. 

Te diki tar háyatot dórmo ar insaani adob kaida ol cíkka, tour ol solibár cíkka diyé. Inn ore sudda, vini ar zataga (buddár kahani 550) yání Pittakat 3 bák hoi maane. Cúru cúrut mugé mugé cíki sóñlilé yó 400 bosór baadé síri lonkat 4 lombóror Mujilis gorí fatua sal okkol uore leikké. Ar buddár muttí ré yó banai yé.

Acuok badcá (အေသာကမင္းႀကီး)

Badcá Acuok: 3rd Mauryan emperor

Reign c                            268 – c. 232 BCE[3]
Coronation                     268 BCE[3]
Predecessor                  Bindusara
Successor                      Dasharatha
Born                                 Pataliputra, Patna
Died                                 232 BCE (aged 72) ,Pataliputra, Patna.
Consort                           Asandhimitra
Wives
                                         Devi
                                         Karuvaki
                                         Padmavati
                                         Tishyaraksha
Issue
                                          Mahendra
                                          Sanghamitra
                                          Tivala
                                          Kunala
                                          Charumati
Dynasty                           Maurya
Father                              Bindusara
Mother                             Subhadrangi

Maurya Kings                (322 BCE – 180 BCE)

Candragupta                 (322–297 BCE)
Bindusara                      (297–272/268 BCE)
Acuoka                           (272/268–232 BCE)
Dacaratha                     (232–224 BCE)
Samprati                        (224–215 BCE)
Calicúka                        (215–202 BCE)
Devavarman                 (202–195 BCE)
Shatadhanvan              (195–187 BCE)
Brihadratha                   (187–180 BCE)

Pucyamitra
(Cunga Empire)           (180–149 BCE)

Acuok ór hámba, lumbini, Nepal.

Acuok badcá

Indíyar zati fut  Acouk Badcá e Isá nobir agé 268 cón (BC)  ót Indiyár Raz Mohól (ထီးနန္း) oré faildé ugguá ek Rajjo badcá (ဧကရာဇ္မင္း). Taariki badcá olor bútoré zit hásel gorí larairé eri diyé dé cúde ek guilla yudá badcá hoi lekoyá Ib-Jiwell é hoiyé. Larái ré cúri diíldé Acouk badcá e fore buddó dórmo ré kobul goijjíl. buddó dórmor uoré mancé biccaic ani balla kucíc goijjíl dé uggúa badcá yó. Maurya Badcáyir tin lombóror badcá yó. Acuok ór zindegi ar mana biccaic (ခံယူခ်က္) ókkol oré tar elakat leikkíl dé fattór leka ókkolót loot faaza. Kessú ré Indíya aga gurat ehón foijjon tó loot faiba. E fattór leka íinór vúmi elaka hísafé Acuok badcá raijjo ré yar mancé kiyas gorí fare.

Acuok badcá e buddó dórmo ré nizor dórmo hisáfe maani loi dec bácí ókkol oré imaandari, ador doya, Ahínsá (အၾကမ္းမဖက္) e.e loi  hókumot goijjíl. Beac síb accíl dé kanun ókkol oré aásan goridiyé, Januwar, yetim hána okkol baní diyé, rasta ol bainné, gudá nala baini diyé e.e dec bácír fáidalla baní diyé.  Decót kuwa, foir ókkol óre kurí daan goijjé. Aró tajub maanala deki gair dórmo ollor ré yó ezajot diyé. Bidecót buddó daayi ol diferai Tihuñg dhiyat ( သီဟိုဠ္ကြ်န္း) buddó dórmo bicí foillíl. B.C 226 cón ót mazé Acuok badcá mori giyoi hoi kessú taarikot loot faáza. Lekóya  H.G Well (အိပ္-ဂ်ီ  ၀ဲလ္) é tar kitaab 'Outline of History' t mazé Acuok badcá ré endilla gorí taarif goijjíl.

“Taariki fictát házar hazar badcá, rajjó badcá , badcár fut zií ainnór bútore tara uggúa bicí zolzolail. Voulaga dojjá tún lotí Japan foijon to Asouk badcár naam deki kodordan , izzotdar boni asé. Sina ar Tibat dec baáror Indiya oddó tar nodíyot oré foorai lé yó tar borayi ré sóñli raikkíl.  Kuansatin taiñg (ကြန္စတင္တိုင္း), Calaminn (သွ်ာလမိန္း) nam oul fuinné dé mancóttú áró taré izzot gorí monot rakóyar gonti físot (ရာခိုင္ႏႈန္း) ehón ór zomanat beac oíbo."

Yudá badcár zindegi (စစ္ဘုရင္ဘ၀)

Acuok badcá ré hon cón ot zonom diyi dé taariki sóbut ehón fojjonto tík gorí zana noza. B.C 300 cón ot óibo buli kiyas asé dé. Acuok badcá dekí Indiyar taarik ot foilar cúrur Raijjó ( အင္ပါယာ ) ré banai faijjíl dé Sandra Gupta Maurya ( စႏၵဂုတၱေမာရိယ )r nati, baf Bindúsara ar maa Subhadrangi r fua. Dada rajjo t dohol no oi basi asé dé Indiyar Fukor ar doinoré koza gorí balla Acuok e kucíc goijjil.  Gura gura dec eleka ol larai gori kobza goronor baade rajteri 8 bosórot mazé Indiyar fuk dáke asé dé Kalingá ( ကလိဂၤတိုင္း ), ehón Ordicá elaka t zai hámla goijjíl.  Kalingá báci ollé badurir sáñte wafes hámla gorónor zoriya 1lák ottú aró bicí manuic nuksan oil. Kintu Kalingá dec ó akhérottú Acuok or hát ot foiñsíl gai. É larait kúna kuní loór hador okkol oré dekí Acuok badcá dil bodoli accé. Larai gorí bar mon ó fúrai accé. E ottót lotí ze honó larai e cúri difélaibár faiséla loiyé.

Kalingá dec oré ziti óré Indiyar doin dákottú túra góri elaka basí accíl.  Acuok or rajjor bole lattát hamla gorí kobza goitto sailé asanir sañté kobza gorí faille yó larairé cúri feille dé Acuok badcá deki Hoq badcá boni giyoi hoi taarikin olé ettefák oi maani loiyé.

Acuok e bainníl dé Bud Kiyañg

Dayi badcár zindegi (သာသနာျပဳမင္းဘ၀)

Kalingá dec ót larai fóta goijje dé Acuok badcá yé Buddhar dórmo íkka dil gañrai raikkíl. Yudá badcár zindegit tún daayi badcá hísafe bodoli giyói dé Acuok deki Buddó dormoré foilai balla be entehá kucíc goijjíl bóli kitaab lekoyá Michael H.Hart e hoiyé. Dayi sófir ollóre Ecìar fosím, Yurop ar Afírikat mazé diferail. Acuok badcár mana (အယူအဆ) deki  dórmo maáni zikír goron, dórmor torika oloré maanon or túaró mancór zibon, mancór mahol oré torki goron hoi biccaic goitto.  Étolla boli dec bácí ollor llá  bariza, rasta, foir, daktor hána ókkol banídíl. Maiya fuwain ol elóm forí farefán ó gorídíl.  Patalí Putra atarof ót buddó modarasá ol baní diíl. É  modarasá ókkol ot Sina ar fosím Ecíar durór dúror dec ókkol ottú forínná foin ol elóm cíki tó aito. É forínna fuwain ol nizor éstan ót wafes zai buddó dórmo foilai to.   Manuic baáde januwar ókkol ollá oddó doya muhábbot gorí Januwar zorgorai bolí córa ( ယစ္ပူေဇာ္ ) dé rosóm óré bon gorí diyé. Januwar uddár gór ol (တိရစၧာန္ ေဘးမဲ့ေဂဟာမ်ား) , januwar or dabai hána ol baní diíl.

Acuok bafcár zomanat buddó dórmo sáf gori balla Tin lombór mohá mujilís: sangáyana ( တတိယ သံဃာယနာ ) goijjíl. É mujilis íbaré Patlí Putra coór ( ပါဋလိပုတၱရၿမိဳ႕ ) ót goijjíl. Buddó Dórmo cón  235 ot mazé fottí decót dórmo foilao bár niyote amir uggúa sáñti sair zon ,beggúné fáñs zonor dore manuic diferái dórmo foilaibár kucíc goijjíl.

ကိုးကား

ဆရာပါရဂူဘာသာျပန္သည္၊ ကမၻာ့အေၾကာင္းတေစ့တေစာင္း၊
မူရင္း Glimpses of world history by Jawaharlal Nehru
The 100 A Ranking of the most influential persons in History by H.Hart

စကားႀကီး (၆)ခြန္း သို႔မဟုတ္ အရည္အခ်င္း၆ရပ္နဲ႔အက်ယ္ရွင္းျပခ်က္

သဗလိဂ္ လမ္းစဥ္ ထူေထာင္သူ ေမာ္လနာ အီလီယာစ္  ရဟ္မသြလႅာဟ္

 အရည္အခ်င္း၆ရပ္နဲ႔ အက်ယ္ရွင္းျပခ်က္။

ဆြဟာဗာဟ္သာဝကၾကီးမ်ားဟာ ကိုယ္ေတာ္ျမတ္(စြ)ရဲ႕ အနီးအပါးမွာေနျပီးေတာ့၊ ေျမာက္မ်ားစြာေသာ အရည္အခ်င္းမ်ားကိုရရွိခဲ႔ပါတယ္။ ထိုအရည္အခ်င္းမ်ားထဲမွအခ်ိဳ႕ေသာ အရည္အခ်င္းမ်ားကို လက္ေတြ႔လိုက္နာက်င့္သံုးသြားမယ္ဆိုရင္ဒီးန္သာသနာတစ္ခုလံုးေပၚမွာ လြယ္လင့္တစ္ကူေလွ်ာက္လွမ္းႏိုင္ မွာျဖစ္ပါတယ္။ ထိုအရည္အခ်င္းမ်ားကို ေျခးေဆြဖာ့သ္ (ေခၚ) အရည္အခ်င္း (၆) ရပ္လို႔ေခၚပါတယ္။

ထိုအရည္အခ်င္းမ်ားကေတာ့---

(၁) ကေလမာဟ္သြိဳင္ယိဗဟ္ လားအီလားဟ အိလ္လလႅား ဟု မိုဟမၼဒြရ္ ရစူလြလ္လႅာဟ္။     (ကေလမဟ္ကို သက္ေသခံခ်င္းပဲျဖစ္ပါတယ္)

(၂) ဆြလာသ္ (ေခၚ) နမာဇ္။     (ဆြလာသ္ဝတ္ျပဳျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္)

(၃) အီလင္မ္     (သာသနာ့ပညာသင္ယူဆည္းပူးျခင္း)ႏွင့္     ဇိကိရ္     (အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္ကို ေအာက္ေမ့တသသတိရျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္)

(၄) အိက္ရားမ္ေမ့ မြတ္စ္လင္မ္။     (မြတ္စ္လင္မ္အခ်င္းခ်င္း ရိုင္းပင္းကူညီျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္)

(၅) အိခ္လားစ္ေဆြ႕နိယာဒ္။     (စိတ္ေစတနာျဖဴစင္ျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္)

(၆) ဒါဝသ္သဗ္လိဂ္။      (အလႅာဟ့္လမ္း ထြက္ျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္)

[ဤအရည္အခ်င္း(၆)ရပ္၏ အက်ယ္တဝင့္ကိုေအာက္တြင္ေဖာ္ျပထားပါသည္။]

●(၁) ကေလမဟ္သိြဳင္ယိဗာဟ္●

လားအိလားဟ အိလ္လႅားဟု မိုဟမၼဒြရ္ ရစူလြလႅာဟ္။
(ကေလမဟ္ေတာ္ကို သက္ေသ ခံျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္)

''ရည္ရြယ္ခ်က္''

အဖန္အဆင္းခံႏွင့္ ဘာမွမျဖစ္ႏိုင္ပါ။ ဖန္ဆင္းရွင္နဲ႔ပဲျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္ ကၽြန္ေတာ္တို့႔ ႔ႏွလုံုးသား ထဲေရာက္ရွိဖို႔။ တမန္ေတာ္ျမတ္ၾကီး(စြ)ဟာ အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္ရဲ႕ ရစူလ္တမန္ေတာ္ျဖစ္ေၾကာင္း။
တမန္ေတာ္ျမတ္ၾကီး(စြ)၏ နည္းစနစ္ေတြမွာပဲ ရာႏႈန္းျပည့္ေအာင္ျမင္မႈရတယ္ အျခားနည္းစနစ္ေတြမွာ ရာႏႈန္းျပည့္ဆံုးရႈံးမႈရွိတယ္ဆိုတဲ႔ ယံုၾကည္ခ်က္၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ႏွလံုးသားထဲကိုေရာက္ရွိေစဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

''အက်ိဳးေက်းဇူး"

အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကေတာ့ ေျမာက္မ်ားစြာလာရွိပါတယ္။
အၾကင္သူဟာ ကေလမဟ္ေတာ္ကို အိခ္လားစ္နဲ႔တစ္ၾကိမ္ ဖတ္ခဲ့မယ္ဆိုလွ်င္၊ အရင့္အရင္ က်ဴးလြန္မိခဲ့တဲ့ ဂိုနာဟ္ေတြကို အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္က ခြင့္လႊတ္ေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ေတာ္ျမတ္(စြ)ရဲ႕ စြႏၷသ္ေတာ္ တစ္ခုကို အေကာင္အထည္ေဖာ္မယ္ဆိုလွ်င္၊ ရွဟီဒီေပါင္း(၁၀၀)ရဲ႕ အက်ိဳးစဝါးဗ္ကို ရရွိမွာျဖစ္ပါတယ္။
ရွဟီဒီတစ္ေယာက္ရဲ႕ အဆင့္အတန္းဟာဆိုလွ်င္ ထိုရွဟီဒ္ရဲ႕ေသြး ၊ေျမမခခင္မွာပင္၊ အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္က ဂ်ႏၷသ္ကို ဝါဂ်ိဗ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ျပီးသားျဖစ္ပါတယ္။

"ရယူပံု ရယူနည္း"

ဒါဝသ္၊ ကေလမဟ္ရဲ႕အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကိုတင္ျပျပီး၊ ကေလမဟ္ဖက္သို႔ ဒါဝသ္ေပး ဖိတ္ေခၚ ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ စြႏၷသ္ေတာ္ေတြရဲ႕အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကို တင္ျပျပီး၊ စြႏၷသ္ေတာ္ဖက္ကို ဒါဝသ္ေပးဖိတ္ေခၚေနရမွာျဖစ္ပါတယ္။

မရွ္က္၊

အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္ရဲ႕ၾကီးက်ယ္မႈေတြႏွလံုးသားထဲ ေရာက္ရွိလာဖို႔အတြက္၊အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္ရဲ႕ ၾကီးက်ယ္မႈေတြကို-
မ်ားမ်ားေျပာမယ္၊
မ်ားမ်ားနားေထာင္မယ္၊
မ်ားမ်ားၾကည့္မယ္၊
မ်ားမ်ားစဥ္းစားမယ္။

ဒီလိုင္းေလးလိုင္းနဲ႔ပဲအလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္ရဲ႕ၾကီးက်ယ္မႈ
ေတြကၽြန္ေတာ္တို႔ႏွလံုးသားထဲေရာက္ရွိလာမွာျဖစ္တယ္။
စြႏၷသ္ေတာ္ေတြကိုရွာေဖြသင္ယူျပီးေတာ့လက္ေတြ႔
လိုက္နာက်င့္သံုးရမွာျဖစ္ပါတယ္။

'ဒိုအာ'

"အိုအလႅာဟ္!
ကၽြန္ေတာ္မ်ိဳးတို႔အားကေလမဟ္ရဲ႕ဟကီကသ္ ကိုခ်ီးျမွင့္ေပးသနားေတာ္မူပါ။ ကေလမဟ္ေပၚမွာ လက္ေတြ႕လိုက္နာႏိုင္စြမ္းခ်ီးျမွင့္ေပးသနားေတာ္မူပါ။ က်န္ရွိတဲ့သက္တမ္းမွာလဲ ကိုယ္ေတာ္ျမတ္ၾကီး(စြ)ရဲ႕ စြႏၷသ္ေတာ္ေတြကိုသိရွိျပီး၊ သက္တမ္းေမြးျမဴႏိုင္စြမ္းေပးသနားေတာ္မူပါ"ဟု ဒိုအာေတာင္းခံရမွာျဖစ္ပါတယ္။

●(၂) ဆြလာသ္ (ေခၚ) နမာဇ္●

(နမာဇ္ ဝတ္ျပဳျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္)

"ရည္ရြယ္ခ်က္"

မိမိရဲ႕သက္တမ္းတစ္ခုလံုးဟာနမာဇ္၏အရည္အခ်င္းေတြမွာေရာက္ရွိသြားဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

"အက်ိဳးေက်းဇူး"

အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကေတာ့ေျမာက္ျမားစြာလာရွိပါတယ္။ အၾကင္သူဟာ နမာဇ္(၅)ၾကိမ္ကို စြဲစြဲျမဲျမဲဖတ္ခဲ႔မယ္ ဆိုလွ်င္၊ အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္ကိုယ္တိုင္ ဂ်ႏၷသ္ကိုတာဝန္ယူျပီး၊ ပို႔ေဆာင္ေပးမွာျဖစ္ပါတယ္။
နမာဇ္မဖတ္တဲ့သူကိုေတာ့ ဘာမွတာဝန္ယူမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ကာဖိရ္ႏွင့္မြတ္စလ္မာန္ျခားနားျခင္းဟာလည္း နမားဇ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

"ရယူပံုရယူနည္း"

ဒါဝသ္နမာဇ္ရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကိုတင္ျပျပီး နမာဇ္ဖက္ကိုဒါဝသ္ေပးဖိတ္ေခၚေနရမယ္။

မရွ္က္၊

နမားဇ္(၅)ၾကိမ္ကို သပ္က္ဗီးရ္အူလာႏွင့္တကြ သူ႔အခ်ိန္ႏွင့္သူ စြဲစြဲျမဲျမဲဖတ္ေပးရမွာျဖစ္တယ္။
စြႏၷသ္၊ ဝါဂ်ိဗ္၊ နဖိလ္မ်ားကိုလည္း ဖတ္ေပးရမွာျဖစ္တယ္။ မိမိသက္တမ္းမွာ လြတ္ခဲ့တဲ့ အြမ့္ေရကဇြာနမာဇ္မ်ားကိုလည္း လိုက္လံျဖည့္စြက္ျပီးဖတ္ေပးရမွာျဖစ္တယ္။ ညမွာ ရွည္လ်ားတဲ့ရကအသ္ေတြနဲ႔ နမာဇ္ကိုမရွ္က္ လုပ္ေနရမွာျဖစ္တယ္။ အသက္ပါတဲ့ နမာဇ္ျဖစ္လာေစရန္အတြက္ အခ်က္ၾကီး(၅)ခ်က္ေပၚမွာ လိုက္နာက်င့္သံုးရမွာျဖစ္တယ္။ ၎တို႔မွာ-

1. စစ္မွန္တဲ့ရည္စူးခ်က္။
2. စစ္မွန္တဲ့ယံုၾကည္ခ်က္။
3. နမာဇ္ရဲ႕အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ားကို သိရွိျခင္း။
4. နမာဇ္ပိုင္/မပိုင္ မဆ္အလဟ္မ်ားသိရွိျခင္း။
5. ရူကြန္တိုင္းရူကြန္တိုင္းမွာ အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္ ႏွင့္(၃)ၾကိမ္အနည္းဆံုးဆက္သြယ္ျခင္း။

ဒိုအာ'


"အိုအလႅာဟ္!
ကၽြန္ေတာ္မ်ိဳးအားတမန္ေတာ္ျမတ္ၾကီး(စြ)ႏွင့္ ဆြဟာဗဟ္သာဝကၾကီးမ်ားဖတ္ခဲ့တဲ့ အသက္ပါတဲ့ နမားဇ္မ်ိဳး ဖတ္ႏိုင္တဲ့ေသာဝ္ဖစ္က္ စြမ္းအားေပးသနားေတာ္မူပါ"ဟု ဖရာဇ္နမာဇ္ျပီးတိုင္း၊ျပီးတိုင္းမွာေတာင္းခံေနရမွာ
ျဖစ္ပါတယ္။

●(၃) အီလင္မ္ႏွင့္ ဇိကိရ္●

( သာ့သနာ့ပညာသင္ယူဆည္းပူးျခင္း ႏွင့္ အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္အား တသ သတိရျခင္း)

"အီလင္မ္၏ရည္ရြယ္ခ်က္"

အေျခအေနတိုင္းမွာ အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္ရဲ႕ အမိန္႔ဘာေတြရွိလဲသိရွိျခင္း၊ လိုက္နာျခင္းျဖစ္တယ္။

"အက်ိဳးေက်းဇူး"

အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကေတာ့ ေျမာက္မ်ားစြာလာရွိပါတယ္။
အၾကင္သူဟာ အီလင္မ္ပညာသင္ယူဆည္းဖူးဖို႔၊ ခရီးထြက္ခဲ့မယ္ဆိုလွ်င္၊ အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္သခင္က
ဂ်ႏၷသ္သြားရာလမ္းကို လြယ္ကူေခ်ာေမြ႕ေစမွာျဖစ္တယ္။

"ရယူပံုရယူနည္း"

ဒါဝသ္အီလင္မ္ရဲ႕အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကိုတင္ျပျပီး၊ အီလင္မ္ဖက္သို ႔ဒါဝသ္ေပးဖိတ္ေခၚရမယ္။
တစ္ေန႔ကို(၂)ၾကိမ္ သာလင္မ္ဝိုင္းမွာ ပါဝင္ေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။

မရွ္က္၊

အီလင္မ္မွာအမ်ိဳးအစား(၂)မ်ိဳးရွိပါတယ္။
ဖဇာအိလ္ႏွင့္ မစာအိလ္။
ဖဇာအိလ္ကိုေတာ့ သာလင္မ္၏ ဟလ္ကာဝိုင္းေတြမွာ
သင္ယူရမွာျဖစ္တယ္။
မစာအိလ္ကိုေတာ့ စစ္မွန္တဲ့ အစၥလာမ့္သာသနာ့ပညာရွင္မ်ား၏ ထံပါးမွာ သင္ယူဆည္းပူးရမွာျဖစ္တယ္။

'ဒိုအာ'

"အိုအလႅာဟ္! ကၽြန္ေတာ္မ်ိဳးအားအီလင္မ္၏ဟကီကသ္ခ်ီးျမွင့္ေတာ္မူပါ။ အမလ္ေပၚမွာ ရပ္တည္ႏိုင္မည့္၊ တြန္းပို႔ႏိုင္မည့္၊ျဖစ္ေစႏိုင္မည့္အီလင္မ္မ်ိဳး ခ်ီးျမွင့္ေတာ္မႈပါ"ဟု ဒိုအာျပဳရမွာျဖစ္တယ္။

"ဇိကိရ္၏ ရည္ရြယ္ခ်က္"

(၂၄)နာရီကာလပါတ္လံုးအလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္ဘက္မွာ အာရံုရွိရမွွာျဖစ္တယ္။

"အက်ိဳးေက်းဇူး"

အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကေတာ့ေျမာက္မ်ားစြာလာရွိပါတယ္။
အၾကင္သူရဲ႕ႏႈတ္လွ်ာဟာဇိကိရ္နဲ႔စိုစိုေျပေျပရွိေနမယ္ဆိုရင္
ဂ်ႏၷသ္ကိုေပ်ာ္ရႊင္ဝမ္းေျမာက္စြာဝင္ေရာက္ရမွာျဖစ္တယ္။
ဇိကိရ္စိပ္တဲ့သူဟာဆိုလွ်င္ရွင္သူပမာျဖစ္ျပီး၊
ဇိကိရ္မစိပ္တဲ့သူဟာဆိုလွ်င္အသက္ရွင္လ်က္ႏွလံုးသား
ေသသူပမာျဖစ္တယ္။

"ရယူပံုရယူနည္း"

ဒါဝသ္၊ ဇိကိရ္ရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကို တင္ျပျပီး၊ ဇိကိရ္ဖက္သို႔ဒါဝသ္ေပးဖိတ္ေခၚရမွာျဖစ္တယ္။
အာရံုႏွင့္တကြစိတ္ေပးရမွာျဖစ္တယ္။ ကုရ္အာန္ေသလာဝသ္ကိုလည္းအခ်ိန္သတ္မွတ္ျပီး၊ ေန႔စဥ္ဖတ္ေပးရမွာျဖစ္တယ္။ မတ္စ္နႈန္းဒိုအာကိုလည္း က်က္မွတ္ျပီးသူ႔ေနရာႏွင့္သူ က်င့္သံုးရမွာျဖစ္တယ္။

'ဒိုအာ'

"အိုအလႅာဟ္!
ကၽြန္ေတာ္မ်ိဳးအား'ဂဖလာသ္'ဆိုတဲ့ေမ့ေလ်ာ့ျခင္းမွ ထိန္းသိမ္းျပီး၊ အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္အားအျမဲတမ္းသတိရ၊ တသ၊သူအျဖစ္ထားရွိေတာ္မူပါ" ဟုဒိုအာျပဳရမွာျဖစ္တယ္။

●(၄) အိက္ရားမ္ေမ့ မြတ္စ္လင္မ္●

(မြတ္စ္လင္မ္အခ်င္းခ်င္း ရိုင္းပင္းကူညီျခင္း)

"ရည္ရြယ္ခ်က္"

အီမာန္ရွိျခင္းကို အေၾကာင္းခံျပီး၊ တစ္ဦးကိုတစ္ဦး၊ အိက္ရာမ္လုပ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

"အက်ိဳးေက်းဇူး"

အက်ိဳးေက်းဇူးေျမာက္မ်ားစြာလာရွိပါတယ္။ အၾကင္သူဟာ မြတ္စ္လင္မ္တစ္ဦးရဲ႕အရွက္သိကၡာကို
ဖံုးအုပ္ခဲ့မယ္ဆိုလွ်င္၊ေကယာမသ္ေန႔မွာ အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္ကလည္း၊မိမိရဲ႕အရွက္သိကၡာကို ဖံုးအုပ္ေပးမွာျဖစ္ပါတယ္။

"ရယူပံု ရယူနည္း"

ဒါဝသ္၊ အိက္ရားမ္ရဲ႕အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကို တင္ျပျပီး၊ အိက္ရားမ္ဖက္သို႔ ဒါဝသ္ေပးဖိတ္ေခၚရမွာျဖစ္ပါတယ္။

မရွ္က္၊

ၾကီးသူကို ရိုေသ၊ ငယ္သူကို သနား၊ အာလင္မ္သာသနာ့ပညာရွင္မ်ားကိုဂုဏ္ေပးေလးစားရမွာ
ျဖစ္ပါတယ္။ အိက္ရားမ္ရရွိဖို႔အတြက္ ေခသ္မသ္မ်ားမ်ားလုပ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

'ဒိုအာ'

"အိုအလႅာဟ္!
ကၽြန္ေတာ္မ်ိဳးအားတမန္ေတာ္ျမတ္(စြြ)ႏွင့္ဆြဟာဗဟ္ သာဝကၾကီးမ်ားထားခဲ့တဲ့ 'အခ္လားက္'မ်ိဳးေပးသနားေတာ္မႈပါ" ဟုဒိုအာျပဳရမွာျဖစ္ပါတယ္။

●(၅) အိခ္လားစ္ေဆြ႔နိယာဒ္●

(စိတ္ေစတနာ ျဖဴစင္ျခင္း)

"ရည္ရြယ္ခ်က္"

လုပ္ရပ္တိုင္း လုပ္ရပ္တိုင္းဟာ အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္အတြက္ သက္သက္ျဖစ္ရပါမယ္။

"အက်ိဳးေက်းဇူး"

အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကေတာ့ေျမာက္မ်ားစြာလာရွိပါတယ္။ အိခ္လားစ္နဲ႔လုပ္တဲ့ လုပ္ရပ္တိုင္းမွာ အလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္က အင္အားထည့္ေပးမွာျဖစ္ပါတယ္။

"ရယူပံု ရယူနည္း"

ဒါဝသ္၊အစ္ခ္လာ့စ္ရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကို တင္ျပျပီး၊ အစ္ခ္လာ့စ္ဖက္သို႔ ဒါဝသ္ေပး ဖိတ္ေခၚရမွာျဖစ္ပါတယ္။

မရွ္က္၊

အလုပ္တစ္ခုကို စတင္ျပီဆိုလွ်င္ 'ဗိစ္မစ္လႅာဟ္'နဲ႔ စတင္ရမွာျဖစ္ျပီး၊ အလုပ္တစ္ခု လုပ္ခြင့္ရျပီဆိုလွ်င္ 'အလ္ဟမ္ဒုလစ္လႅာဟ္' ဖတ္ျပီးအလႅာဟ္အသွ်င္ျမတ္ကို၊ ဦးစြာပထမေက်းဇူး တင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။
လုပ္ငန္းျပီးဆံုးသြားျပီဆိုလွ်င္ 'အိစ္သိဂ္ဖြာရ္'နဲ႔ အဆံုးသတ္ရမွာျဖစ္တယ္။အိခ္လားစ္ရရွိဖို႔အတြက္ကိုေအဗာဒသ္မ်ားမ်ားလုပ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

'ဒိုအာ'

"အိုအလႅာဟ္!
ကၽြန္ေတာ္မ်ိဳးအား၊ တမန္ေတာ္ျမတ္(စြ)နဲ႔ဆြဟာဗဟ္ သာဝကၾကီးမ်ားထားခဲ႔တဲ႔ အိခ္လားစ္မ်ိဳးခ်ီးျမွင့္ေတာ္မူပါ"
ဟုဒိုအာျပဳရမယ္။

●(၆) ဒါဝသ္သဗ္လိဂ္●

(အလႅာဟ့္လမ္းထြက္ျခင္း)

"ရည္ရြယ္ခ်က္"

မိမိရဲ႕ ဂ်ာန္(အသက္)၊ မလ္(ဥစၥာပစၥည္း)၊ ဝပ္က္သ္(အခ်ိန္)ကို သက္တမ္းမွာမွန္ကန္စြာသံုးစြဲတဲ့နည္းစနစ္ကို အလႅာဟ့္လမ္းေတြမွာထြက္ျပီးသင္ယူရမွာျဖစ္ပါတယ္။

"အက်ိဳးေက်းဇူး"

အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကေတာ့ေျမာက္မ်ားစြာလာရွိပါတယ္။
အၾကင္သူဟာ တစ္မနက္၊ တစ္ညေန အလႅာဟ့္လမ္းမွာ အခ်ိန္ေပးခဲ့မယ္ဆိုလွ်င္၊ ဒြႏၷယာနဲ႔ ဒြႏၷယာအတြင္းမွာ ရွိတဲ့အရာအားလံုးထက္ သာပိုေကာင္းျမတ္တဲ့ အက်ိဳးစဝါးဗ္ကို ရရွိမွာျဖစ္ပါတယ္။


"ရယူပံု ရယူနည္း"


ဒါဝသ္သဗ္လိဂ္ရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကို တင္ျပျပီး၊ သဗ္လိဂ္ဖက္သို႔ ဒါဝသ္ေပးဖိတ္ေခၚရမွာျဖစ္ပါတယ္။

မရွ္က္၊

အလႅာဟ့္လမ္းေတာ္တြင္ မိမိကိုယ္တိုင္လည္း ပါဝင္ရမယ္။အေရွ႕က အျခားမိတ္ေဆြေတြကိုလည္း တိုက္တြန္းရမွာျဖစ္ပါတယ္။
အမလ္(၅)ရပ္မွာလည္း ပါဝင္ေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။

'ဒိုအာ'

"အိုအလႅာဟ္!
ကၽြန္ေတာ္မ်ိဳးရဲ႕ ဂ်ာန္၊ မာလ္၊ ဝါ့က္(သ္)ကို အလႅာဟ့္လမ္းေတာ္မွာ အသံုးခ်ခြင့္ေပးသနားေတာ္မူပါ"
ဟုဒိုအာျပဳရမွာျဖစ္ပါတယ္။

အင္ရွာအလႅာဟ္!
ဒီအရည္အခ်င္း(၆)ရပ္ေပၚမွာ လက္ေတြ႕လိုက္နာက်င့္သံုးသြားမယ္ဆိုလွ်င္၊ ဒီးန္သာသနာတစ္ခုလံုးေပၚမွာ လြယ္လင့္တကူေလွ်ာက္လွမ္းႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

"ေရ အတြက္ ငါး မလိုပါ။ ငါး အတြက္ေတာ့ ေရ မရွိမျဖစ္လိုအပ္ပါသည္။"

"ဒီးန္ အတြက္ သင္မလိုပါ။ သင့္အတြက္ေတာ့ ဒီးန္ မရွိမျဖစ္လိုအပ္ပါသည္။"

ယာအလႅာဟ္!
ကၽြန္ေတာ္ႏွင့္တကြ ကမ႓ာ့အြမၼသ္ထုတစ္ရပ္လံုးကို၊ေဟဒါယာဒ္လမ္းမွန္တရား ခ်ီးျမွင့္ေပးသနားေတာ္မူပါ။

အားလံုးပဲလက္ေတြ႔အမလ္လုပ္ၾကပါေစ။ ။အာမီန္း။

ေဒါက္တာ ဇာကီရ္ႏိုက္ ႏွင့္ အမီရ္ ေမာ္လနာ တြာရိခ္ေဂ်ာ္မီလ္

Special Credit to Md. A Nas

Yudá Badcá Jongís Khan (စစ္ဘုရင္ ဂ်င္ဂစ္ခန္)

Yudá Badcá Jongís Khan (စစ္ဘုရင္ ဂ်င္ဂစ္ခန္)

Jongís Khan é 11códi 12 códi mazé moñgolíar sórzobin ót solafíra goré dé moñgo zat oré ettefak gorí ecíyá Yorop ót bóddha bóddha larai ól goijjíl dé Yudá Baccá.

Moñgoli ókkolór niyom mozin ek zagat no táki zaga aga gurat faldi faldi tákitodé étolla dohol goitto dé elekaré deri kobzat rakí no faillé yó moñgolir bol homi acilldé eleka ókkol óre taarik loi mafdi sail Jongís Khan ar tar moñgoli zati ye Duniyar taarikot zaga lattát accíldé raijjo ré hókumot goijjíl boli manaza.

Moñgoli ré bormár taarikot mazé ‘Moñgúat, TaTa' hoi loot faza.

Zobana e kodim or nut leka ol ouvab de étolla Jongís Khan ór gura hal or babote kessú híssá re tík gori dehai faron mockil asé.

Jongís Khan e 1161 cón ót Burkhan Khaldun murá, Onon ar Kherlen dojjar hañsóttú ehon moñgolia decór razdán Ulaanbaatar loi hoddur dure Delüün Boldog elakat zonom faiyé. Oibade ‘luwár fua' hoi maáni uredé Temüjin^{[note 1]} nam rakílo. E nam yian te oibar ottot bafe larait zittiíl dé tata zatir sóddar ór nam.

Yesügei hoi dakede tar baf deki moñgolir zati kaiñyak guictir sóddar, maa deki Olkhunut guicctír Holan hoi nam accíl. Kintu Jongis deki rosóm mozin kaiñyak guictít doñr oiyé.

TemuúJin ottú baiyain ol kasar, kagen, Timu ar boin Tanmulan hoi accil. Onno baiyain sair zon ar gura maa tú oiye dé Begtar ar Belgutaing tará yo accil.

Mongoliar oinno guictir dilla TemuúJin or gura hal ó duk ókkol loi mua-muikka gora fojjíl. TemuúJin 9 bosójjá táite agori zuri raikkíl dé bo ‘Börte Üjin Khatun' or Khongirad guictír  hansé baf or hókum mozin diferá giyé. Te biyar laikká (12) bosór ó fan e guicctít Dai Setsen or hátot accíl.


TemuúJin górot zaibar ottót címar decór TaTar zatir dawot ót hánat bicdonor zoriya entehal oiyè. Etolla boli TemuuJin e zatir ‘Khan' hísafe elaan diballa wafes aiccé. Kintu tar guictí yé boc hom ola TemuuJin e hókumot oré kobul nogori tar gor olate honó sahara nodi baárgua banai raikkíl.


Boud bosor fan TemuuJin ar tar gor wala ole musomi gula gala ar ciyari gusto ol hai dukkor sañte guzara foujjé. 13 bosojja boicót Ciyarit mazé tar maa zuda bai Beikya loi bara barit mazé maridiya giyoi. Yantú loti te góror murobbi boni gilgoi.


1182 cón ot tar baf taite Etefak accil de Terichairik guicti e larai gorí bondi banai loi gilgoi.Kintu TemuuJin uore raham ai Che long(fore jongis khan or Comandar) or baf e súri fari balla moddot goijjil.E ottot Jelmi ar Bocu (fore Jongis khan or fors or jimmadar)  tará yó uggua oil. E Terichairik guictir hát ottú súri ore loti Temuujin e tar foilar doholir larailla lagedde bol oré bai yainor loi cúru gori zoma goijjé.

É ottót Moñgoli guicti mazé-mialé zura-gata, biyár zoriya ek saittá hám dusto  baáde ar hone otté mili accíl dé nái. TemuuJin e moñgoliar síasí ré mutalia gorat, guictí guictí larait, guictí guictí sutti mara mari, bodola luat mazé doñr oi accíl.

Éndilla mon mozin uowat asé dé moñgoliar sór zobinot mazé doinor Sina baccá ol ó bol bari dohol di balla kucíc ót asé. TemuuJin or maa Holan e Moñgoliar síasìr babote becá bicí cíkai yé de ére haasgorí hám dusto banon oré yó cíkai diyé.

TemuuJin e tar bafe zurí ejjil dé ungurat gucti tú Börte Üjin Khatun oré 16 bosorot mazé guictí guicti hám dusto gori balla biya goijjé.Börte Üjin Khatun or boittá Jocí (1185-1226), Cagatai (1187-1241), Ögedei (1189-1214), ar Tu Lui (1190-1232) hoi fua tinnuá accíl. Jongís khan ottú oinno bo ainnor loi fuwan ol tailé yó tar kobzar miras borat ot taráré no bafé. Zií ollor babote honó rekord nai.

Biya gorí añittát mazé Börte Üjin Khatun oré Merkits Guicctítú dorí loi zai TemuuJin e tar fúaijjá, (fore tar mukabel ol boni bóde)  Jamuka ar tar force Karis guictí tú Un Khan loi mili zai basai ainné. Tar baade 9 maic baade fua Jocí oiyé. TemuuJin e sóddar hisàfé bou uggúa-ttú aró beac loilé yó. Börte Üjin Khatun tar cúde ek mattro bou accíl.

Jongis khan e oinno ecíar mazé eleka, moñgoli-takis guictí dílla Caman rosom ar Tangri torika ré mainto. Kintu te deki dindari babote bicí nozor kúla accil. Oinno dórmo  biccaic ol oré yó mutalia goríbar bicí cuok accíl. Etólla te Kíristan or daayi ol, Islam dórmor daayi ol ar Ta Oo Tour ol loi mulot oi mocúwara ol goittó.

Ecíar mazór deil elakat TemuuJin gura hal 1200 cón ót mazé guictí ol, hám dustó tonzim ól loi bicí báñga sura accíl. É guictí ol, hám dustó tonzim ol okkólot mazé Naiman, Merkits , Yugá, TaTa, Khamag Moñgoli ar Keraites tará apósot no boni guictí guictí dahaiti, mara mari, bodola lua luwi loi záfai accíl.

É óttot tar foribar or sóddar accíl dé TemuuJin deki tar bafor imandar baiyain accíl dé Karaits guictír sóddar Toghrul ré hám dusto banai bálla aros goijjil. Börte Üjin Khatun oré Merkits guictí yé dóri loi giil goidé ottót É keraits guictír hám dustó yé modot goijjíl.

Modot gorí balla Toghrul e tar keraits guictít tú Manuic 20000 loi tar fúñaijja Jamuka ré deferaiyé. Jamuka deki fore Jadaran guictír sóddar boinnil. Larait ziti TemuuJin or bo óré súrai Merkits guictí ré hórai felail. É mara mari baadé TemuuJin ar Jamuka tará imandar bai boni gilgoi.

Moñgoli guictír hám dustó tonzím ór 1200 cón ot asól ducmon deki fosím elekar Naimans, uttor or Merkits , doin or Tangut ar Fuk or Jin ar TaTa guictí ol accíl. 1190 cón ot mazé buddí doya ol, tar sáñti ol loi TemuuJin e cóñró mikka moñgolir guictir hám dustó tonzím sólluk gorí faijjíl. Tar hókumot or taim ot ducmon guictí ol oré  hámla gorat TemuuJin e Moñgolir rosóm ókkol oré becá becí baiñge.

Te deki tar sóddarit manoyattú aró wafádari ré etteda goittó. Temuujin e hókum ar kanun sóyigori manon ór zoriya tar sáñti ol tuwangor oibou boli hoil. Te deki agor rosóm mozin ducmon oré ziti faille ducmon ore nealaidi gonimot or mal lun kobza nogori ducmon or guicti ré tar hátot gólai tar guictí bolí mani loito.

Kessú laraittú dóri faiyedé etim fuwainóré tar maa ye fali foribar hísafe maniloil de yó accíl. Endilla larait orí biraito de mancé yó ijjot ore fai kamiyab larai uggúa uggúat mazé Temuujin ar tar hám dustó tonzim ot ó Mancór bol hátiyar ór bol barí barí accíl.

Toghrul Khan ór fua Señggam e Temuujin or kamiyabi uoré ric barí accíl.  Baáde Temuujin loi uggúa oi Temuujin oré mari bálla sail banaiyé. Toghrúl e TemuuJin loi milí larai goillé yó tar sáñti ol e fuañti larai gorí balla inkar gorí feille.  Toghrúlor na kodori ye tar zii ar TemuuJin or fua Jocií r zura-gatá báñge fan oi giyoi. Zura-gata bañgon deki moñgolir rosóm óré be adoffi goréfan oiyé.

E maamalar zoriya síra oigiyoidé Toghrúl loi TemuuJin tarár mazé larai oibar halot ói accé. Togharú ye TemuuJin oré cúru loti muhalef accíl dé Jamuka r lou millé. Kintu Toghrú ar Jamuka tarár mazé hoijja oi fissóttú Temuujin ziti giyoi. Jamuka deki laraittú dai giyoi. E larair follé Karit zati ebbé luksan oigiyoi.

Tar akhéri niyaic August 18, 1227^[3] cón (boic 65) ot eridi dunitaittú albeda loi yé.